Nog geen account of wachtwoord vergeten? Ga dan naar concertgebouw.nl

Wie is Serge Rachmaninoff?

Serge Rachmaninoff

componist

Serge Rachmaninoff (1873-1943) was een Russische componist. Hij is vooral bekend om zijn pianocomposities en zijn Vespers voor koor. 

Welke opleiding kreeg Rachmaninoff?

Serge Vasiljevitsj Rachmaninoff kwam op 1 april 1873 op het landgoed Oleg, in het district Novgorod (voor Russische begrippen nabij Sint-Petersburg), ter wereld. Zijn familie was van aristocratische komaf en leverde al generaties mannen aan het leger; ook Rachmaninoffs vader was officier. 

Muziek was belangrijk binnen Rachmaninoffs familie; zijn grootvader had nog pianolessen gekregen van de Ierse componist John Field. Ook zijn vader speelde piano. Het was waarschijnlijk geen grote verrassing dat de jonge Serge ook muzikaal talent bezat. 

Rachmaninoff ging al naar het conservatorium van Sint-Petersburg toen hij slechts twaalf jaar oud was. Door de scheiding van zijn ouders presteerde hij slecht waarop hij zijn studiebeurs verloor. Hierop probeerde hij het opnieuw aan het Moskouse conservatorium, waar hij wel slaagde.

Welke muziek componeerde Rachmaninoff?

Zowel Rachmaninoff als zijn conservatorium-jaargenoot Aleksandr Skrjabin lieten zich inspireren door Russische tradities en door de virtuoze musici uit de voorbije eeuw, zoals violist Niccolò Paganini en componist en pianovirtuoos Frédéric Chopin. 

In 1893, twintig jaar oud, kreeg Rachmaninoff zijn eerste contract bij een uitgever en componeerde hij misschien wel zijn bekendste pianocompositie, de Prelude in cis klein. Aan het eind van de compositie demonstreert hij zijn acrobatiek op de piano: hij schreef akkoorden met ver uit elkaar liggende noten, die hij met zijn grote handen wel kon spelen.

'Wellicht heb ik het gevoel dat het soort muziek dat ik graag schrijf tegenwoordig niet meer wordt geaccepteerd.'

Ook in zijn vroege werk klinken al kenmerken van de compositiestijl die Rachmaninoff eigen zou blijven. Hij durft lage en hoge stemmen nog verder uit elkaar te trekken dan gebruikelijk was – goed hoorbaar in zijn koorwerk Vespers. Daar maakt hij dankbaar gebruik van de ‘oktavist’, een extra lage basstem die voorkomt in de Russisch-orthodoxe kerkmuziek.

Melodieën van Rachmaninoff zijn melodieën zijn onvoorspelbaar en vindingrijk en de harmonische structuur van zijn muziek is vernieuwend. Hij brak niet met de traditie, maar deed wat niemand eerder had gedaan. 

Serge Rachmaninoff

in een hangmat

Serge Rachmaninoff

in een hangmat

Serge Rachmaninoff

in een hangmat

Serge Rachmaninoff

in een hangmat

Anders dan generatiegenoten Richard Strauss en Arnold Schönberg bleef Rachmaninoff zijn leven lang trouw aan het negentiende-eeuwse tonale idioom. Dat maakte dat hij soms als ouderwets werd gezien. Tegen het einde van zijn leven leek dit hem het meest dwars te zitten. In een interview in 1934 antwoordde hij op de vraag waarom hij al een tijd niet gecomponeerd had: ‘Wellicht heb ik het gevoel dat het soort muziek dat ik graag schrijf tegenwoordig niet meer wordt geaccepteerd’.

Liefde, revolutie en dood

In 1902 trouwde Rachmaninoff met zijn nicht Natalja Aleksandrovna Satina. Ze kregen twee kinderen. Als huwelijksgeschenk kregen zij het kleinste huis op Ivanovka, het zomerverblijf van de schoonfamilie. Hier kon Rachmaninoff in alle rust componeren.

In 1917 emigreerde Rachmaninoff met zijn gezin naar de Verenigde Staten; als rijke aristocraten waren zij niet bepaald welkom onder het nieuwe communistische regime. Hier verdiende hij zijn geld voornamelijk als pianist - uit deze periode komt een groot deel van zijn muziek voor piano, zoals de Etudes-Tableaux voor piano solo. Hierna bevond hij zich ook weer veel in Europa: in 1931 liet hij bijvoorbeeld een eigen villa bouwen in Zwitserland.

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 werd de verhuizing naar Amerika definitief. Op 28 maart 1943 stierf Rachmaninoff in een ziekenhuis in Beverly Hills aan de gevolgen van huidkanker. Sinds 1982 is in Ivanovka een museum aan hem gewijd.

Bijgewerkt op donderdag 08 augustus 2019