Dirk Luijmes

In de negentiende eeuw raakten pianotranscripties van orkestwerken in zwang. Franz Liszt blonk erin uit. Van zijn meesterlijke Beethoven-bewerkingen nemen we er eentje onder de loep.

Door een natuurkundige ‘weeffout’ kon men lange tijd geen muziek maken in veel verschillende toonsoorten, zonder dat het vals ging klinken. De ‘gelijkzwevende stemming’, waarbij alle halve toonsafstanden gelijk zijn, maakte daar een eind aan. Bach liet zien wat er nu allemaal mogelijk was.

Niet alleen het publiek smulde van Die Forelle, ook de componist zelf kreeg er geen genoeg van. Schubert bereidde het stuk meermaals: in vijf verschillende liedversies en als pianokwintet. Hoe zwom de vis door het kwintet?

César Franck was een bouwer. Met luttele motieven wist hij doorwrochte composities te construeren. Zijn Pianokwintet is een briljant voorbeeld.

Nu we van onze eigen seizoenen niet meer zo op aan kunnen, kunnen we ons gelukkig nog laven aan de contrastrijke jaargetijden van Vivaldi.

Deze maand publiceren we een Mahler-luistergids: historisch mooie opnamen van alle Mahler-symfonieën. Bij iedere symfonie schreef een van onze auteurs een toelichting. Dit is de toelichting op Mahlers Vierde symfonie: een minder omvangrijke, vaak opgewekte symfonie – of is dat schijn?

Als geen ander wist Johann Sebastian Bach tekst een muzikale lading mee te geven. Een paar opvallende momenten in het Weihnachtsoratorium uitgelicht.

Met zijn ‘Zesde pianoconcert’ werpt Ludwig van Beethoven een nieuw licht op zijn overbekende Vioolconcert. Misschien zet zijn bewerking smaakvolle musicologen en instrumentalisten op een nieuw spoor. En horen we in de toekomst meer van dit soort arrangementen.