Axel Meijer

Al in de achttiende eeuw was Italië een populaire reisbestemming van welgestelde Europese jongemannen. Tijdens hun zogenaamde Grand Tour deden ze er Bildung en inspiratie op. Welke componisten reisden er allemaal af naar het land van de laars?

Adriaan van Woudenberg, oud-hoornist van het Concertgebouworkest, vierde op 5 november zijn 100ste verjaardag. Hij heeft nog onder voormalig chef-dirigenten Eduard van Beinum en Willem Mengelberg gespeeld. ‘Van Beinum gaf iedereen meer kansen, iedereen was gelijkwaardig.’

Levende legende Martha Argerich voelt geregeld ongemak bij het leven als reizend solist, al heeft ze haar liefde voor het pianospel nooit verloren.

In de schaduw van nu bekendere renaissancecomponisten en in een politiek roerige tijd ontwikkelde de Catalaan Mateo Flecha ‘El Viejo’ een genre dat hij eigenhandig beroemd maakte. Zijn ensaladas zijn nog altijd smakelijke polyfone hapjes.

Eduard van Beinum, 125 jaar geleden geboren, was chef-dirigent van het Concertgebouworkest van 1945 tot zijn voortijdige dood in 1959. Zijn biograaf Truus de Leur, voormalig assistent artistieke zaken van het orkest, haalt herinneringen op aan de geliefde dirigent. ‘Hij deed alles om ‘zijn’ musici het benodigde zelfvertrouwen te geven.’

Naast componist staat ze bekend als femme fatale die de ene na de andere beroemde kunstenaar om haar vinger wond: Alma Mahler-Gropius-Werfel. In de Kleine Zaal klinkt een selectie liederen van haar hand. Haar leven in vogelvlucht.

In 1870 klonk voor het eerst in Nederland de Matthäus-Passion, en al snel ook de Johannes. Inmiddels zijn Bachs passies niet meer weg te denken rond Pasen. Waar komt die Nederlandse passie voor de passie vandaan?

Intens onzeker, maar vol ambitie en ijver – 200 jaar geleden werd Anton Bruckner geboren. Wie was het genie dat pas op zestigjarige leeftijd zijn welverdiende erkenning kreeg? We bekijken de componist door de ogen van een van zijn muzen.

José Luís Sogorb Jover heeft het enorm naar zijn zin bij het Concertgebouworkest, al heeft hij nog wel twee wensen: Wagnertuba spelen en net als vroeger weer snaren plukken in een band.

De musici van het Concertgebouworkest spelen de mooiste muziek. Maar wat zijn hun eigen favorieten? Hoornist José Luís Sogorb Jover deelt zijn luistertips.

Voor een genre dat bij toeval lijkt te zijn ontstaan, heeft het strijkkwartet het ver geschopt. We duiken in de levensloop van een fenomeen dat er al eeuwen op heeft zitten, maar nog lang niet is uitgespeeld.

De ­hedendaagse piano is een telg uit een eeuwenoud geslacht, dat hoe langer hoe succesvoller werd. Hoe ontwikkelde het instrument zich, van het prille begin in de veertiende eeuw tot nu? En waarom werd het zo’n doorslaand succes?

Meesterpianist Emanuel Ax komt graag in Het Concertgebouw – solo, in kamermuziekverband of met orkest. In december geeft hij een recital met Beethoven en Schönberg, in januari speelt hij Mozart met het Concertgebouworkest. Voor een vooruitblik mochten we hem bellen, thuis in New York.

Violiste Liza Ferschtman krijgt nooit genoeg van Beethovens Vioolconcert, en legt graag uit waarom. Het is voor Beethovens doen heel lieflijk, en dan: ‘Gigantische totaalontploffing!’

Begonnen als het boerse broertje van de viola da gamba, duurde het even voor de cello zijn plek veroverde in de muziekgeschiedenis. Hoe ging de cello solo en overtroefde hij zijn concurrent?

Door het derde deel van Mahlers Eerste symfonie wandelt een oude bekende, die ons meevoert in een groteske begrafenisstoet.

Van zijn oudste bewaard gebleven compositie – en een zomeridylle – tot aan de duisternis van het Schicksals­lied: hoe Johannes Brahms als koorcomponist zijn ware stem vond. En tegelijk zijn echte stem verloor.

Onvoltooid. Zoekgeraakt. Herontdekt. We ontrafelen het Pianokwartet van Gustav Mahler. Een kleine titaan, die de componist op zijn zestiende schreef.

‘Een concert voor viool tegen orkest – en de viool wint!’ Brahms’ eerste en enige vioolconcert groeide uit van een onspeelbaar geacht werk tot een evergreen.

Het Hooglied – de bijbelse lofzang op de liefde – inspireerde componisten door de eeuwen heen. Waarom? En tot welke noten leidde dit? Een duik in de geschiedenis van het ultieme liefdeslied.

Wat is er na Bachs dood met zijn lichaam gebeurd? Ligt hij wel echt in de Thomaskerk in Leipzig? Speciaal voor Preludium zoekt schrijver Bert Natter het uit, in zijn nieuwe podcast Bach tot op het bot. 

Deze maand zou pianist Julius Drake het complete liedoeuvre van Gustav Mahler begeleiden in Het Concertgebouw, met in de hoofdrol jonge zangeressen en zangers. Het liep anders, maar we willen zijn verhaal niet achterhouden.

'Ik zal nooit een symfonie schrijven', zei Brahms ooit. Maar hij schreef er vier, allemaal meesterwerken. Hoe overwon Brahms zijn koudwatervrees?