Leven tussen vliegvelden & vioolconcerten

De laatste noten van Tsjaikovski’s Vioolconcert sterven weg in een volle Grote Zaal. Het applaus klinkt nog na wanneer ­Augustin Hadelich zich terugtrekt in zijn kleedkamer beneden in Het Concert­gebouw. Daar wacht geen glas champagne of een groep bewonderaars, zo blijkt als ik hem daar tref, maar voltrekt zich een opmerkelijk ritueel: de violist staat geconcentreerd zijn concertkostuum droog te föhnen.

‘Sorry,’ zegt hij meteen vriendelijk. ‘Dit moet ik altijd even doen, anders moet ik een nat bezweet pak inpakken en dat is geen goed idee.’ Vervolgens houdt hij trots zijn föhn omhoog. ‘Dit ding is echt een lifesaver. Ik gebruik hem ook om mijn vingers op te warmen voor een optreden. Kijk, ik heb zelfs verschillende wattages zodat ik hem overal ter wereld kan gebruiken.’

Het typeert Hadelich: uiterst praktisch, zonder enige sterallure, maar met een bijna obsessieve aandacht voor details. Dat geldt niet alleen voor föhns en stekkers, maar vooral voor muziek.

Lyrische schoonheid

Nadat hij zich comfortabel op een bank heeft geïnstalleerd, neemt hij de tijd om op het zojuist afgelopen optreden [op 10 mei, red.] terug te blikken.
Hadelich is duidelijk enthousiast over de samenwerking met het Concertgebouworkest in Tsjaikovski’s Vioolconcert.

‘Ik merk dat het orkest dit repertoire door en door kent, en echt luistert naar wat ik doe en daarop reageert.’
Volgens Hadelich schuilt de kracht van deze uitvoering vooral in de flexibiliteit van het orkest. ‘Dit stuk heeft iets balletachtigs: het moet licht blijven, actief, bijna dansend. Dat voelt het orkest heel goed aan.’

Het is overigens niet de eerste keer dat hij met het Concertgebouworkest samenwerkt; dat was in 2017 met Bernsteins Serenade, en twee jaar geleden soleerde hij nog in het Vioolconcert van Sibelius. ‘Dit orkest geeft vertrouwen en onze samenwerking is altijd inspirerend.’

Nu is Hadelich terug in Amsterdam, ditmaal met Manfred Honeck en het Pittsburgh Symphony Orchestra. Op het programma staat het Viool­concert van Samuel Barber.

‘Toen ik in 2004 naar New York verhuisde om aan de Juilliard School te studeren, kende ik het stuk eigenlijk helemaal niet,’ vertelt de violist.
‘In Italië en Duitsland, waar ik ben opgegroeid, werd het nauwelijks uitgevoerd. In Amerika bleek dat heel anders te liggen. Daar hoorde het echt bij de meest gespeelde viool­concerten. Ik was er meteen door gefascineerd.’

Volgens Hadelich zit de uitdaging van het werk niet in pure virtuositeit. ‘Je moet ervoor zorgen dat het nooit sentimenteel of kitscherig wordt. De emoties moeten eerlijk en puur blijven.
Barber streeft naar een vorm van lyrische schoonheid die puur, nobel en oprecht is, ver verwijderd van kitsch. Het doet me denken aan Griekse standbeelden. Vooral het langzame deel is bijzonder aangrijpend en diep emotioneel.
Het slotdeel vormt juist een contrast met dat alles: een snel, virtuoos perpetuum mobile met invloeden van Amerikaanse hoedown folk, wat zorgt voor een ontzettend spannend einde.’

­‘Barber streeft naar een vorm van lyrische schoonheid die puur, nobel en oprecht is’

Sinds zijn eerste uitvoering in 2010 heeft Hadelich het Vioolconcert van Barber talloze malen gespeeld. Toch blijft ieder optreden anders. ‘Ik ken het Pittsburgh Symphony Orchestra heel goed van eerdere samenwerkingen, en natuurlijk kennen zij Barbers Vioolconcert door en door. Toch weet ik zeker dat het fris en nieuw zal aanvoelen wanneer we het samen opnieuw oppakken.’

Van Beethoven naar bluegrass

Het repertoire van Hadelich bestrijkt vrijwel de hele vioolliteratuur. Amerikaanse muziek speelt een steeds grotere rol.‘
Toen ik naar Amerika verhuisde, bracht ik eigenlijk vooral Duits repertoire mee, nu gebeurt het omgekeerde en neem ik juist vaak Amerikaans repertoire mee naar Europa.’

Die liefde voor Amerikaanse muziek klinkt ook door in zijn toegiften. Regelmatig speelt hij stukken van zijn album American Road Trip, in 2024 opgenomen met pianist Orion Weiss.
Op het album verkent hij een breed scala aan Amerikaanse stijlen: van bluegrass en folk tot jazz en minimal music, van componisten als Charles Ives, John Cage, Leonard Bernstein en Coleridge-Taylor Perkinson.

‘Ik woon inmiddels al 22 jaar in Amerika. Na zo lang daar te hebben geleefd en door het hele land te hebben gereisd, heb ik het gevoel dat die muzikale tradities echt onderdeel van mij zijn geworden.’
Hij denkt even na en voegt eraan toe: ‘En misschien ben ik zelf inmiddels ook wel onderdeel geworden van de Amerikaanse klassieke muziektraditie.’

Thuis in Amerika

In 2014 koos Hadelich ervoor Amerikaans staatsburger te worden. De vraag of hij vandaag opnieuw dezelfde keuze zou maken, gezien het huidige politieke klimaat in de Verenigde Staten, doet hem even stilvallen.
‘Ik ben eerlijk gezegd heel weinig thuis,’ zegt hij. ‘Mensen vragen me vaak om het leven in Amerika te omschrijven, maar dat is onmogelijk. Het land is zó groot en zó gevarieerd.’
Volgens hem bestaat er niet één Amerika. ‘Elke staat voelt anders en New York, waar ik sinds 2004 woon, voelt soms bijna als een apart land binnen de Verenigde Staten.

De keuze voor het staatsburgerschap was destijds vooral praktisch. Ik trad toen voornamelijk op in de VS, mijn vrienden woonden daar, dus het voelde logisch.’ Hoewel hij de hele wereld over reist, blijft Amerika zijn thuisbasis. ‘Het voelt als thuis, zeker nu ik er woon met mijn partner en kind.’

Hoe druk zijn agenda ook is, Hadelich probeert bewust momenten van rust te creëren. ‘Ik ga eigenlijk bijna nooit in mijn vrije tijd op reis,’ zegt hij. ‘Thuis zijn voelt als vakantie.’ De weinige dagen die hij thuis in New Haven doorbrengt, besteedt hij deels aan lesgeven aan zijn vijf studenten aan Yale. ‘Ik geniet daar enorm van. Lesgeven houdt mij ook een spiegel voor. Het is voor mij net zo goed een leerproces.’

Daarnaast geniet hij vooral van eenvoudige dingen. ‘Ik kan heel gelukkig worden van uit het raam staren naar de bomen.’

Zijn leven thuis contrasteert sterk met het leven onderweg, een mix van vliegvelden, hotels en repetities.
Wie Hadelichs agenda bekijkt, raakt al snel het overzicht kwijt. Het ene grote vioolconcert volgt het andere op, afgewisseld met recitals en kamermuziekprogramma’s.

‘Ik houd wel van een uitdaging.’ Gemiddeld heeft hij zo’n vijftien grote vioolconcerten permanent paraat. Vroeger viel hij nog regelmatig last minute in voor collega’s.
‘Dat gaf mij vaak een enorme adrenalinekick, het is best spannend om met één of geen repetitie het podium op te gaan.’

Tegenwoordig laat zijn agenda dat nauwelijks nog toe. ‘Deze maand speel ik Tsjaikovski met vier verschillende orkesten, dat is vrij uitzonderlijk, meestal wissel ik iets meer af in repertoire.’

‘Natuurlijk kent het reizende bestaan soms ook eenzame momenten, maar nooit op het podium’

Opvallend genoeg kan hij zich vrijwel al zijn uitvoeringen tot in detail herinneren. ‘Ik heb een fascinatie voor data en jaartallen,’ bekent hij lachend. ‘Soms zegt iemand: ‘Ik hoorde je ooit in ­Kopenhagen met het Sibelius-concert.’ Dan weet ik vaak meteen op welke dag dat was, met welke dirigent en welk orkest, ik zie het als mijn kleine circusact om dit soort informatie paraat te hebben.’

Artistiek partner

Vanaf 2027 wordt Hadelich officieel artistiek partner van het Mahler Chamber Orchestra. Een samenwerking waar hij zichtbaar naar uitkijkt.
‘We hebben al veel samengewerkt en er is echt een muzikale klik. Dat heb je niet met ieder orkest, ik zal geen namen noemen,’ zegt hij met een knipoog.

Het eerste grote gezamenlijke project omvat de complete vioolconcerten van Mozart. ‘Het is lang geleden dat ik die cyclus in zijn geheel heb uitgevoerd. Dat komt onder meer doordat deze concerten het juiste ensemble vereisen qua stijl en interpretatie.’
Hij zal Mozarts concerten verspreid over drie jaar uitvoeren – tijdens de Mozartwoche in Salzburg, en zonder dirigent.
‘Dat werkt geweldig bij Mozart,’ belooft de violist. Juist die flexibiliteit waardeert hij in het Mahler Chamber Orchestra. ‘Het is een relatief kleine groep musici en de chemie klopt gewoon.’

Eenzaam of alleen

Voor zijn verblijf in Amsterdam had Hadelich deze keer zijn gezin meegenomen. ‘We hebben een rondvaart gemaakt en zijn naar het Amstelpark geweest. De rododendrons stonden prachtig in bloei.’
Normaal gesproken doet hij nauwelijks aan sightseeing tijdens tournees. ‘Maar met familie erbij is dat ook veel leuker.’

Alleen zijn vindt hij overigens geen probleem: ‘Ik vind het prettig om contact te hebben met het publiek, maar ik kan na een concert ook prima alleen zijn, zolang ik maar ergens een goede maaltijd kan bemachtigen.
Natuurlijk kent het reizende bestaan soms ook eenzame momenten,’ geeft hij toe. ‘Maar nooit op het podium. Het orkest en het publiek geven me energie.’

Even later verdwijnt Hadelich haast onopvallend in de avonddrukte rond het Museumplein. Met zijn ­trouwste reisgenoot, de ‘Leduc-ex-Szeryng’ Guarneri del Gesù-viool uit 1744, dicht tegen zich aan. Op weg naar de volgende stad, het volgende orkest en weer een nieuw verhaal in een leven dat zich grotendeels tussen vliegvelden en concertzalen afspeelt.