Jonge Nederlanders: Chianti Ensemble brengt Franck en Fauré

Chianti Ensemble:
Shin Sihan viool
Yamen Saadi viool
Takehiro Konoe altviool
Alexander Warenberg cello
Nathalie Milstein piano

Noralie video/visuals

Met dank aan de begunstigers van het Fonds Hemelbestormers

Dit concert maakt deel uit van de serie Jonge Nederlanders.

Gabriel Fauré (1845-1924)

Pianokwintet nr. 2 in c kl.t., op. 115 (1919-21)
Allegro moderato
Allegro vivo
Andante moderato
Allegro molto

César Franck (1822-1890)

Pianokwintet in f kl.t. (1879)
Molto moderato quasi lento – Allegro
Lento, con molto sentimento
Allegro non troppo, ma con fuoco

er is geen pauze
einde ± 21.30 uur

Toelichting

Gabriel Fauré 1845-1924

Tweede Pianokwintet

Door Floris Don

Net als Ludwig van Beethoven verloor Gabriel Fauré op latere leeftijd in toenemende mate zijn gehoor. Het is een voor de hand liggende, wellicht ook wat al te makkelijke verklaring voor de toenemende complexiteit van Fauré’s late werken.

Feit is dat het Tweede pianokwintet in c klein, 115 mijlen ver af staat van de soms mierzoete salonstukken waarmee Fauré aanvankelijk furore maakte, en die nog steeds tot zijn populairste composities behoren: de Siciliènne, de Elégie, de direct aansprekende Eerste in A groot voor viool en het Eerste pianokwartet in c klein.

Daarbij vergeleken vertegenwoordigt het Tweede pianokwintet in c klein een veel vreemdere klankwereld vol tonale, modale en ingevingen, die zich moeilijker in kaart laat brengen. Totdat de eventuele scepsis opzij wordt gezet, en het alsmaar modulerende eerste deel een bedwelmende invloed heeft, het tweede deel klinkt als een speelse achtervolging door de straten van Parijs en het pijnlijk mooie moderato een moeizaam tot stand gekomen biecht lijkt.

Fauré componeerde het et tussen 1919 en 1921 tijdens enkele verblijven buiten Parijs. Bij de première in het Parijse conservatorium gaf het enthousiaste publiek een staande ovatie aan de componist die bijna niets van het concert had kunnen horen.

César Franck (1822-1890)

Franck: Pianokwintet

Door Sabien van Dale

César Francks enige pianokwintet is grotendeels klassiek opgebouwd. Een in wordt voorafgegaan door een langzame introductie, een vormprincipe dat ook vaak werd toegepast door Joseph Haydn en Ludwig van Beethoven. Ook het Lento is in de sonatevorm geschreven. Het werk wordt besloten door een ontvlambare finale met variaties in de .

De rode draad die door het et loopt, wordt gevormd door het tweede van het eerste Allegro. Opgenomen in beide -andere delen, beheerst dit thema de volledige compositie. Tegelijk met deze doordachte structuur levert Franck wellicht zijn meest bewogen ooit.

De dynamische aanwijzingen bestrijken de grootst denkbare uitersten, van ppp (zo zacht mogelijk) tot fff (zo sterk mogelijk). -Sommige commentatoren spraken van een ‘orkaan van een et’. In elk geval heeft de toen 56-jarige Franck – beschouwd als enigszins wereldvreemd, solide, niet echt succesvolle componist, maar wel een invloedrijke organist en pedagoog – met zijn Pianokwintet voor de nodige commotie gezorgd.

De verrassend passionele bekentenis die velen in de muziek meenden te horen, zou te maken hebben met Francks heimelijke gevoelens voor Augusta Holmes, een jonge studente in zijn compositieklas.

Zijn echtgenote reageerde geschokt. Vertelden de heftige emoties van het kwintet haar voldoende? Of was zij simpelweg uit het veld geslagen door de metamorfose van katholieke burgerlijkheid naar de onvermoede aardse kant van haar echtgenoot? Zelfs Franz Liszt had moeite met het stuk.

Hij vond het pathos overdreven en te ver buiten de aanvaardbare grenzen van de kamermuziek treden. Misschien voelde hij zich in het religieus-erotische discours bedreigd op eigen terrein. Camille Saint-Saëns, die de première speelde en aan wie het kwintet was opgedragen, was ontzet door zoveel sensualiteit op de en.

Nadien wilde hij het werk nooit meer uitvoeren. De heftige pianopartij, met steeds wisselende uitersten, is niet bepaald makkelijk speelbaar, maar doorslaggevender was waarschijnlijk dat Saint-Saëns ook een vurig – maar afgewezen – bewonderaar van Augusta Holmes was.

Biografie

Chianti Ensemble, ensemble

 Het Chianti Ensemble ontstond na afloop van een tournee door Toscane: vijf muzikale vrienden, door allerlei gelukkige toevalligheden bij elkaar gebracht. De samenstelling is die van een klassiek pianokwintet, wat de mogelijkheid biedt om kamermuziek te spelen in verschillende combinaties.

Het Chianti Ensemble zou in maart 2020 zijn debuut maken in de , maar dat moest worden uitgesteld. De ensemble­leden hebben ieder individueel al hun strepen verdiend. 

Shin Sihan, viool

Shin Sihan begon op ­zesjarige leeftijd met vioolspelen bij Coosje Wijzenbeek aan de Sweelinck Academie in Amsterdam. Aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag studeerde hij cum laude af bij Vera Beths, en momenteel heeft de violist lessen bij Kolja Blacher aan de Hochschule für Musik ‘Hanns Eisler’ in Berlijn. Belangrijke mentoren waren ook Jaap van Zweden, Anner Bijlsma en Leonidas Kavakos.

Shin Sihan viel verschillende keren in de prijzen: hij kreeg de Kersjes Vioolbeurs (2013), de Dutch Classical Talent Award 2017 (samen met pianiste Anne Brackman), de Elisabeth Evertsprijs (2018) en de Grachtenfestival Prijs 2020 en was laureaat van het Nederlands Vioolconcours ‘Oskar Back’, de Violinwettbewerb Kloster Schöntal en de Iordens Viooldagen. Als solist trad hij op met bijvoorbeeld het Residentie Orkest Den Haag, het Concertgebouw Kamerorkest en Het Gelders Orkest en in 2016 was hij artist in residence bij het Nationaal Jeugd Orkest. Voor het vertolken van kamermuziek was Shin Sihan te gast op festivals in Utrecht, Delft, Amsterdam, Gent, Porto en São Paulo.

Sinds 2017 vormt hij met pianiste Yang Yang Cai en cellist Alexander Warenberg het Amsterdam Piano Tri­o en als lid van het Chianti Ensemble (Kersjesprijs 2022) speelt de violist kamermuziek van duo tot kwin­tet. Shin Sihan heeft een instrument van Nicolò Amati (Cremona, 1675) in bruikleen van de Stichting Voorlinden.

Yamen Saadi, viool

De andere violist van het Chianti Ensemble, Yamen Saadi, studeerde aan het Barenboim-Said ­Conservatorium in zijn geboorteplaats Nazareth en bij Chaim Taub (concertmeester van het Israëlisch Philharmonisch Orkest) en werd op zijn ­zeventiende concertmeester van het West-Eastern Divan Orchestra onder ­leiding van Daniel Barenboim. Als kamermusicus treedt hij inmiddels wereldwijd op, terwijl hij nog studeert aan de Kronberg Academy bij Mihaela Martin.

Alexander Warenberg, cello

Alexander Warenberg speelt vanaf zijn vijfde jaar en kreeg van zijn achtste tot zijn achttiende les van Monique Bartels aan het Conservatorium van Amsterdam. Sinds 2016 studeert hij bij Frans Helmerson, tot 2019 aan de Barenboim-Said-Akademie in Berlijn en tegenwoordig aan de Kronberg Academy.

In 2016 won de jonge cellist de eerste prijs en de publieksprijs van het concours van de Amsterdamse Cello Biënnale. Daarnaast won hij het internationale celloconcours ‘Antonio Janigro’ in Kroatië, het Britten Cello Concours en het Prinses Christina Concours.

In kamermuziekverband trad Alexander Warenberg op met Janine Jansen, Menahem Pressler, Denis Kozhukhin en Liza Ferschtman. In de zomer van 2017 nam hij deel aan de Verbier Festival Academy. Ook was hij te gast tijdens het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht, het Grachtenfestival in Amsterdam, Wonderfeel, het Delft Chamber Music Festival, het Festival Bad Ragaz in Zwitserland en Fest in Finland.

Sinds 2017 vormt hij samen met Yang Yang Cai (piano) en Shin Sihan (viool) het Amsterdam Piano , dat in maart 2019 debuteerde in de . Afgelopen februari was hij in de Kleine Zaal te gast als lid van het Chianti Ensemble.

Alexander Warenberg ontvangt een studiebeurs van de VandenEndeFoundation en bespeelt een instrument van Jean-Baptiste Vuillaume uit 1845 dat hem ter beschikking is gesteld door het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds.

Takehiro Konoe, altviool

De Japans-Nederlandse ­altviolist Takehiro Konoe kreeg vanaf zijn vierde vioolles van Coosje Wijzenbeek en maakte tot 2015 deel uit van haar Fancy Fiddlers. Al op zijn zesde speelde hij met zijn tweelingzus Mayu – tegenwoordig altvioliste van het Leonkoro Quartet (zie pagina 48) – een duet ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van de legendarische violist Theo Olof, en in 2008 traden broer en zus op op het Kinderprinsengrachtconcert en in Het Concertgebouw met het Nederlands Theater Orkest.

In een masterclass door Menahem Pressler in de in 2011 werkten ze met onder anderen Lucas Jussen aan Schumanns Piano­et, en ter gelegenheid van de 125ste verjaardag van Het Concertgebouw speelden ze het stuk in december 2013 met Menahem Pressler zelf (met violiste Noa Wildschut en cellist Alexander Warenberg).

Nadat hij in 2015 met zijn zus de eerste prijs van het Prinses Christina Concours had gewonnen, ging Takehiro Konoe studeren aan het Conservatorium van Amsterdam bij Nobuko Imai en Francien Schatborn en aan de ­Internationale Muziekakademie Liechtenstein.

Hij won in 2017 de Amsterdam Viola Competition en in 2022 de Oskar Nedbal International Viola Competition in Praag. Daartussenin stond hij in de finale van de Tokyo International Viola Competition 2018, won hij de derde prijs van het ARD Concours 2018 in ­München en kreeg hij een eerste prijs op het Johannes Brahms Concours 2020 in Pörtschach.

Takehiro Konoe maakt deel uit van de Academie van de Berliner Philharmoniker en is dit jaar artist in residence bij het Grachtenfestival. Hij koos ervoor om als Jonge Nederlander op te treden met zijn eigen Capybara Piano Quartet. Dit ensemble speelde zich in de kijker toen het – als eerste pianokwartet ooit – de Osaka International Chamber Music Competition 2023 won, en in 2024 keerde het viertal naar Japan terug voor een tournee.

De vier talenten uit Parijs, Berlijn, Amsterdam en Kronberg begonnen in 2021 samen te spelen. De drie strijkers hadden elkaar ontmoet op de Seiji Ozawa International Academy in Zwitserland, waar ze werkten met docenten als Sadao Harada en Nobuko Imai. Omdat ze een zelfde passie voor kamermuziek bij hem herkenden, besloten ze een kwartet te vormen met pianist Mario Häring.

Nathalia Milstein, piano

Nathalia Milstein werd geboren in Lyon en kreeg haar eerste pianolessen van haar vader, Serguei Milstein, bij wie ze in 2009 ook ging studeren aan het conservatorium van Genève. Ze vervolgde haar opleiding in Berlijn en Basel bij Nelson Goerner en András Schiff. Andere mentoren waren Claudio Martínez Mehner, Daniel Barenboim, Menahem Pressler en Jan Wijn.

In 2015 brak Nathalia Milstein door met het winnen van de Dublin International Piano Competition. Sindsdien was ze te gast op belangrijke podia als het Gewandhaus in Leipzig, Carnegie Hall in New York, Wigmore Hall in Londen en de Pierre Boulez Saal in Berlijn en op festivals als La Roque d’Anthéron, Flâneries Musicales de Reims, La Folle Journée, het New Ross Piano Festival, het Lille Piano Festival en het Zaubersee Festival.

In 2018 maakte de pianiste een veelbesproken debuut bij het Orchestre Philharmonique de Radio France, en meer recent werkte ze met het WDR Sinfonieorchester en het Orchestre de la Suisse Romande. Nathalia Milstein treedt regelmatig op met haar zus, violiste Maria Milstein; het duo debuteerde in de in februari 2018 en bracht twee cd’s uit. Ze presenteerde ook twee solo-albums en nam met het Pražak Quartet muziek op van Smetana.

Als ­laureaat van de Koningin Elisabeth­wedstrijd 2025 maakte ze indruk met haar vertolking van het Tweede pianoconcert van Brahms. Nathalia Milstein speelde meermaals in de Kleine Zaal, maar gaf er niet eerder een solorecital.