Wat is modaal?

modaal

Modale muziek gaat uit van andere toonladders dan majeur en mineur, vaak zijn dat de kerktoonladders.

Wat is modale muziek?

Modale muziek gaat niet uit van de traditionele majeur- en mineurladders, maar van modi. Daarmee worden de kerktoonladders bedoeld, die voor de uitvinding van majeur en mineur in de barok de basis waren van alle muziek, binnen maar ook buiten de kerk.

Welke kerktoonladders zijn er?

De kerktoonladders kun je gemakkelijk spelen op de witte toesten van de piano, door te beginnen op verschillende tonen. Hiermee krijg je de volgende ladders: dorisch (op d), frygisch (op e), lydisch (op f), mixolydisch (op g). Aan deze ladders werden in de zestiende eeuw, toen de kerktoonsoorten eigenlijk al in onbruik waren geraakt, de aeolische (op a) en ionische (op c) modi toegevoegd.

Elke modus heeft twee varianten: in een authentieke modus is de noot waar het gezang op eindigt, de finalis, atlijd de laagste noot van de toonladder. Deze modi noem je bij de standaardnamen van de kerktoonladders zoals hierboven. In een plagale modus is de laagste noot van de ladder een kwart onder de finalis. Die modi noem je bij de standaardnamen plus hypo- (Grieks voor “onder”). Dan krijg je de hypodorische, hypofrygische, hypolydische en hypomixolydische ladders. Moderne oren horen het verschil tussen deze twee ladders bijna niet, omdat majeur- en mineurtoonladders geen verschil maken op basis van de laagste noot van een muziekstuk.

Hoe worden modi tegenwoordig gebruikt?

Modi worden tegenwoordig weer gebruikt door componisten, zowel in de klassieke als in de populaire muziek. Een voorbeeldje van een modaal nummer in de popmuziek is I Scare Myself van Thomas Dolby in de frygische modus.