Het Kaleidoscope Chamber ­Collective warmt op met Mozart en stoomt door met drie componisten die meer met elkaar gemeen hebben dan het lijkt. Zowel Dohnányi als Coleridge-Taylor huldigen in hun muziek Brahms en Dvořák. Zowel Dvořák als Coleridge-Taylor hadden succes in Amerika. Dohnányi blikt in het slot van zijn sextet vooruit naar de jazz, en zo komen we tot slot bij Gershwin terecht.

De zeventienjarige Wolfgang Amadeus Mozart fêteerde de fagot met twee solowerken: een Fagotconcert (KV 191) en een Duo voor fagot en c­ello (KV 292). Opdrachtgever was in beide gevallen een amateurfagottist uit Duitsland, even oud als Mozart, maar met veel meer geld: Thaddäus Freiherr von Dürnitz. Hij ontmoette Mozart toen die in München verbleef en steunde hem financieel. 

In het driedelige Duo voor fagot en ce­llo demonstreert Mozart met veel liefde de lyrische mogelijkheden van een houtblazer die minder vaak een solistenrol krijgt. De fagotpartij is dankbaar zonder erg virtuoos te zijn, op het lijf geschreven dus van een gevorderde amateur. Thaddäus Freiherr von Dürnitz zou trouwens later ook zelf muziek voor fagot componeren. De Britse pianist/componist Iain Farrington (1977) vermoedt dat het Duo eigenlijk een tr­iosonate was – de originele ­partijen zijn nooit teruggevonden. En dus voegde hij een viool- en altvioolpartij toe om de begeleiding harmonisch rijker te maken. Het resultaat is een kwartet voor fagot, viool, altviool en cello. Op zich geen uitzonderlijke combinatie: ­tijdgenoten van Mozart zoals Franz Danzi en François ­Devienne schreven ook voor die bezetting. Goeie bal, alleszins!

De Hongaar Ernst von ­Dohnányi schreef een sextet voor een merkwaardige bezetting van klarinet, hoorn, strijktrio en piano. Hij componeerde het in 1935 tijdens een langdurig ziekbed na een trombose. En toch was die bezetting geen primeur. Mogelijk spiegelde Dohnányi zich aan een gelijkaardig sextet van Ludwig Thuille, nu vergeten maar toen erg in zwang. Met Thuille deelde hij bovendien de invloed van Johannes Brahms, die zo duidelijk naar voren komt in het uitgebreide eerste deel, Allegro appassionato. Het tweede deel opent langzaam, om dan te verschuiven naar een dreigende mars. De rust keert terug, met nog een laatste verwijzing naar de mars. Heel anders is het derde deel, een Adagio dat wordt gelanceerd met een zangerige klarinetsolo, maar al snel sneller en heftiger wordt voordat het weer kalmeert.

Dohnányi mocht dan wel zijn anker hebben uitgegooid bij de laatromantiek van Brahms, de Finale van dit sextet heeft ook eigentijdse trekken: het Allegro vivace doet bij aanvang jazzy aan, onder aanvoering van de klarinet. Met de terugkeer van een thema uit het openingsdeel is de cirkel rond en ronden we af met een uitbundig slot.

Geen dag te vroeg ontdekten we de voorbije jaren het oeuvre van de Brit Samuel Coleridge-Taylor, met onder meer een Vioolconcert, cantates en ook dit Nonet in f klein. Coleridge-Taylor schreef het als negentienjarige – hij was nog student aan het Royal College of Music in Londen. Daar werd ook de eerste en wellicht enige uitvoering gegeven tijdens het korte leven van de componist. De bijnaam ‘Gradus ad Parnassum’ – ‘een stap richting Parnassus’, zoals ook verscheidene pedagogische (piano)werken zijn getiteld – is bescheiden, maar dat hoefde helemaal niet. Dit Nonet is op geen enkele manier een academisch studiewerk, integendeel: het is een uitbundige proeve van vroegrijpe bekwaamheid. 

Negen muzikanten op het podium, al lijken het er soms meer. Zeker in het statige eerste deel, waarin de klarinet het startschot geeft voor kamermuziek met orkestrale allures. Het tweede deel, Andante con moto, doet denken aan Coleridge-Taylors favoriete componist: Antonín Dvořák. Een warme dialoog tussen houtblazers en strijkers, de piano is minder prominent, de klank meer doorzichtig. Dat blijft zo in het luchtige Scherzo. Snelle loopjes in de blazers, pizzicato’s in de strijkers, een beetje weemoed in het middendeel. De Finale haakt weer aan met het energieke, monumentale karakter van het eerste deel. 

Opvallend: de basistoonaard van het Nonet is het sombere, plechtige f klein, en toch klinkt het werk helemaal niet terneergeslagen. Coleridge-Taylor gebruikt de toonsoort op een zodanige manier dat ze vooral diepte geeft aan de muziek, zonder voortdurend in het drijfzand van een mineurtoonaard te belanden. Het klinkt allemaal kleurrijk, open en zangerig.

Pianist Tom Poster, mede­oprichter van het Kaleidoscope Chamber Collective, bewerkte vier liederen van George Gershwin voor vier blazers, vier strijkers en piano. ‘Ik hield al van Gershwin toen ik een kind was’, zegt Poster. Ik begeleidde mezelf op piano terwijl ik ze zong, ook al was ik veel te jong om sommige van die liederen te begrijpen.’

Voor dit concert koos Poster vier favorieten die elk een andere kant van Gershwin tonen. ‘Bij Love Walked in stel ik me een dansband uit de jaren 1920 voor, bij The Man I Love een zwoele jazzbar. A Foggy Day is dan weer meer een klassieke, impressionistische klankwereld. They Can’t Take That Away from Me is echte bigband-­­­­­
swing.’