Violiste Charlotte Spruit brengt met haar vaste pianist ­Angus Webster een programma rond Nachklang, een gedicht van Klaus ­Groth over regen en tranen dat ­Johannes Brahms op muziek gezet heeft. Het duo zocht er Engelse volksmuziek bij en werken van Claude Debussy, Thomas Adès, John Dowland en Sally Beamish. 

Het is niet eenvoudig om Charlotte Spruit te pakken te krijgen. Ze treedt met grote regelmaat op, vooral in het Verenigd Koninkrijk, waar ze ook studeerde. Het afgelopen najaar begon ze in Duitsland een studie aan de Kronberg Academy bij Christian Tetzlaff. ‘Ik heb daar niet echt een studieprogramma’, zegt ze. ‘Ik volg lessen en masterclasses. Het is fantastisch om een docent en mentor te hebben die zoveel ervaring heeft. Ik zit tussen student en professional in. Dan is het belangrijk om iemand te hebben die steun biedt, en aan wie je advies kunt vragen.’

‘Vanuit Nachklang nemen we het publiek mee op reis langs andere verhalen, andere gedichten’

Tetzlaff heeft haar geen raad gegeven over de samenstelling van haar Jonge Nederlanders-programma voor Het Concertgebouw, benadrukt ze. ‘Dat heb ik zelf bedacht, samen met Angus, de pianist. Ik ken hem al sinds 2017. We hebben elkaar ontmoet op mijn eerste dag bij de Guildhall School of Music. Toen ik zestien was, werd ik voorgesteld aan David Takeno. Ik mocht voor hem spelen. Hij raadde me aan om me voor die opleiding aan te melden. Hij werd daar mijn docent. Vanaf de middelbare school in een keer naar Londen, dat was best een avontuur. Vanaf die eerste dag heb ik met Angus samengespeeld. Hij is een belangrijk hoofdstuk in mijn leven. Ik neem dat stukje graag mee naar Nederland.’

Poëzie

Uitgangspunt voor het programma was de Eerste vioolsonate van Johannes Brahms uit 1879, bijgenaamd ‘Regensonate’. Daarin verwerkte hij de thema’s van twee liederen die hij kort daarvoor geschreven had, Regenlied en Nachklang. ‘Angus en ik zijn gaan zoeken naar een manier om deze sonate aan het publiek te presenteren, in een minder gebruikelijke context. We kwamen al gauw uit bij Nachklang. Daar beginnen we het concert ook mee, in een bewerking voor viool en piano. Ik bedacht me toen dat we iets konden doen met het verhaal, de poëzie. Vanuit Nachklang nemen we het publiek mee op reis langs andere verhalen, andere gedichten. Zo is ook Wild Swans van Sally Beamish geïnspireerd op het gedicht The Wild Swans at Coole van William Butler Yeats. Dus dat past daar goed bij.’

Vergankelijkheid

De Sonate van Claude Debussy is niet zozeer gebaseerd op poëzie, maar resoneert wel met de thematiek van zowel de tekst van Nachklang als van The Wild Swans at Coole, zegt Spruit. ‘Het is het laatste werk dat Debussy heeft geschreven en zelf nog heeft uitgevoerd in zijn laatste optreden voor publiek. Hij was al ziek [Debussy leed aan darmkanker, RvP]. Bovendien was de Eerste Wereldoorlog toen drie jaar aan de gang. Net als het gedicht Nachklang gaat deze laatste sonate over herinneringen aan betere tijden. De muziek is doordrongen van nostalgie, maar drukt tegelijkertijd de hoop uit dat dingen beter zullen worden. Ook Wild Swans heeft vergankelijkheid en dood als onderliggend thema.’

Engelse volksmelodieën

Niet alle werken van dit recital hebben een nostalgisch karakter. Als tegenwicht dient Märchentänze van Thomas Adès uit 2020. ‘We willen natuurlijk ook een opgewekter geluid laten horen’, lacht Spruit. ‘Märchentänze is gebaseerd op Engelse volksmelodieën. Je kunt zeggen dat het verbonden is met volks­verhalen, en zodoende in het programma past. Daarbij zijn het oude melodieën, en zijn het in die zin echo’s uit het verleden, ‘Nachklänge’ in het Duits. Adès heeft ze in een nieuw jasje gestopt. We hopen het stuk ergens in de komende maanden voor hem te spelen, en er met hem over te spreken.’

‘Het zijn inderdaad dansen. Zo ervaar ik ze ook bij het spelen. Hij heeft het de violist wel moeilijk gemaakt. De vioolpartij is echt virtuoos. Normaal gesproken speel je volksmelodieën gemakkelijker weg, maar in zijn versie is dat zeker niet het geval. Als musicus is het de kunst om ze wel zo te laten klinken. Het is muziek die dicht bij mijn hart ligt. Als achter muziek een laag zit, zoals volksmelodieën en ­poëzie, is dat altijd heel inspirerend, omdat je als ­musicus iets hebt om vanuit te werken bij het voorbereiden van zo’n programma.’

Brahms tot slot

‘Ik hou ontzettend van de muziek van Brahms. Hij schrijft de mooiste melodieën, en zijn ‘Regensonate’ is heel persoonlijk, heel kwetsbaar. Het werk is nergens agressief. Het pretendeert niet meer te zijn dan het is. Het is eerlijk en menselijk. Juist in die sonate voel je daardoor de connectie met Brahms. Wat ik ook mooi vind in dit programma is dat de oude stukken je even goed weten te raken als de nieuwere, terwijl de wereld veranderd is. Mensen blijven toch hetzelfde.’