Nog geen account of wachtwoord vergeten? Ga dan naar concertgebouw.nl

Wie is John Cage?

John Cage

componist

John Cage was een Amerikaanse componist. Zijn onorthodoxe ideeën en composities hadden een grote invloed op de twintigste-eeuwse klassieke muziek.

Jonge jaren

John Milton Cage jr. werd 5 september 1912 te Los Angeles geboren. Zijn vader was een uitvinder, zijn moeder met tussenpozen journalist voor de Los Angeles Times. Cage kreeg zijn eerste muzikale onderricht van zijn tante, die hem kennis deed maken met negentiende-eeuwse pianomuziek. Rond zijn zevende jaar begon Cage met pianolessen.

Interesse in componeren had Cage in eerste instantie niet. In 1928 begon hij aan een studie theologie en wilde hij schrijver worden. Twee jaar later stopte hij met zijn studie en zeilde hij naar Frankrijk, waar hij verschillende kunstvormen uitprobeerde: compositie was één van deze kunstvormen.

In Europa hoorde Cage ook voor het eerst de componisten Igor Stravinsky, Paul Hindemith en Johann Sebastian Bach.

Eerste composities

In 1932 keerde Cage terug naar de Verenigde Staten, waar hij ging studeren onder Henry Cowell, Adolph Weiss en Arnold Schönberg. Schönberg zou later zeggen: ‘Ik had slechts één goede Amerikaanse pupil; hij is natuurlijk geen componist, maar een geniale uitvinder.’

Deze opmerking van Schönberg komt niet uit de lucht vallen. Cage componeerde zijn eerste composities in Schönberg’s twaalftoonstechniek (zie: dodecafonie). Al snel begon hij echter te experimenteren met onorthodoxe instrumenten en instrumentgebruik. Dit varieerde van een electrische zoemer (Imaginary landscape no. 3, 1942) tot tinnen blikjes (Third construction in metal, 1943).

  • John Cage met een cactus

    tijdens een uitvoering van Branches

    John Cage met een cactus

    tijdens een uitvoering van Branches

  • John Cage creëert zijn 'prepared piano'

    In 1947

    John Cage creëert zijn 'prepared piano'

    In 1947

  • John Cage met een cactus

    tijdens een uitvoering van Branches

    John Cage met een cactus

    tijdens een uitvoering van Branches

  • John Cage creëert zijn 'prepared piano'

    In 1947

    John Cage creëert zijn 'prepared piano'

    In 1947

Het bekendste voorbeeld is het prepareren van piano’s. Hierbij gebruikte Cage stukjes metaal, hout en rubber om de klankkleur van de pianosnaren te manipuleren en zo de piano in essentie om te vormen tot een percussie-instrument. Sonatas and interludes (1946-48) is zijn bekendste werk in dit idioom.

Chance en indeterminacy

In 1950 ontmoette Cage de componist Morton Feldman. Samen vormden ze de kern van een groepje New Yorkse componisten. Ze deelden vele interesses, waaronder het zenboeddhisme.

Geïnspireerd door het zenboeddhisme begon Cage muziek te componeren waarbij het gaat om de pure ervaring van klank als klank, zonder verdere emotionele expressie of coherente structuur.

Cage componeerde deze muziek met de hulp van twee concepten: chance (kans) en indeterminacy (‘onbepaaldheid’). Voor de compositie van het kanswerk Music of changes (1951) maakte Cage gebruik van de I-Ching, een oud Chinees boek waaraan men een vraag kan stellen en met het tossen van muntjes een antwoord kan krijgen. Cage laat uitvoerders van het werk deze tosmethode inzetten om de precieze uitkomst van het werk te bepalen.

Met indeterminacy, een term van Cage’s eigen makelij, houdt de componist bepaalde dingen vaag. Het bekendste en meest extreem indeterminate werk is 4’33’’ (uitspraak: Four Minutes Thirty-Three Seconds, 1952) waarbij de uitvoerder(s) simpelweg stilzitten en niks doen: de omgevingsgeluiden vormen het stuk.

Latere jaren, dood en invloed

Cage bleef de rest van zijn leven innoveren, maar kans en indeterminacy bleven constanten. Naarmate hij ouder werd ging hij steeds minder componeren; hij bleef het wel doen, deels omdat hij ooit aan Schönberg had beloofd zijn leven te zullen wijden aan muziek.

Op 12 augustus 1992 overleed Cage aan de gevolgen van een hersenbloeding. De gevolgen van zijn experimenten zijn groot geweest. Chance en indeterminacy worden nog steeds door veel componisten gebruikt en hebben zelfs tot nieuwe genres geleidt. Zo is het eerste bekende minimalistische werk, Terry Riley’s In C (1964), is een indeterminate werk.

Het bekendste voorbeeld is het prepareren van piano’s. Hierbij gebruikte Cage stukjes metaal, hout en rubber om de klankkleur van de pianosnaren te manipuleren en zo de piano in essentie om te vormen tot een percussie-instrument. Sonatas and interludes (1946-48) is zijn bekendste werk in dit idioom.

Chance en indeterminacy

In 1950 ontmoette Cage de componist Morton Feldman. Samen vormden ze de kern van een groepje New Yorkse componisten. Ze deelden vele interesses, waaronder het zenboeddhisme.

Geïnspireerd door het zenboeddhisme begon Cage muziek te componeren waarbij het gaat om de pure ervaring van klank als klank, zonder verdere emotionele expressie of coherente structuur.

Cage componeerde deze muziek met de hulp van twee concepten: chance (kans) en indeterminacy (‘onbepaaldheid’). Voor de compositie van het kanswerk Music of changes (1951) maakte Cage gebruik van de I-Ching, een oud Chinees boek waaraan men een vraag kan stellen en met het tossen van muntjes een antwoord kan krijgen. Cage laat uitvoerders van het werk deze tosmethode inzetten om de precieze uitkomst van het werk te bepalen.

Met indeterminacy, een term van Cage’s eigen makelij, houdt de componist bepaalde dingen vaag. Het bekendste en meest extreem indeterminate werk is 4’33’’ (uitspraak: Four Minutes Thirty-Three Seconds, 1952) waarbij de uitvoerder(s) simpelweg stilzitten en niks doen: de omgevingsgeluiden vormen het stuk.

Latere jaren, dood en invloed

Cage bleef de rest van zijn leven innoveren, maar kans en indeterminacy bleven constanten. Naarmate hij ouder werd ging hij steeds minder componeren; hij bleef het wel doen, deels omdat hij ooit aan Schönberg had beloofd zijn leven te zullen wijden aan muziek.

Op 12 augustus 1992 overleed Cage aan de gevolgen van een hersenbloeding. De gevolgen van zijn experimenten zijn groot geweest. Chance en indeterminacy worden nog steeds door veel componisten gebruikt en hebben zelfs tot nieuwe genres geleidt. Zo is het eerste bekende minimalistische werk, Terry Riley’s In C (1964), is een indeterminate werk.

Bijgewerkt op zondag 13 oktober 2019