Nog geen account of wachtwoord vergeten? Ga dan naar concertgebouw.nl

Wie is Johann Pachelbel?

Johann Pachelbel

componist

Johann Pachelbel (1652-1706) was een Duitse componist uit de tijd van de Barok. Zijn Canon in D is wereldberoemd. Ook schreef hij veel vocale muziek die Johann Sebastian Bach beïnvloedde.

Jonge jaren

In 1653 wordt Johann Pachelbel geboren in Neurenberg, gedoopt op 1 september. Hij is goed op school en krijgt al vroeg les van de twee beste muziekleraren in de stad, Heinrich Schwemmer en G. C. Wecker. 

Na zijn studie in Altdorf en Regensburg volgt Pachelbel het gewoonlijke traject voor musici uit zijn tijd. Hij reist het werk achterna, en verblijft steeds een paar jaar op verschillende plekken.

De eerste stop is Wenen, waar hij in 1673 organist van de katholieke Sankt Stephan-kerk wordt. Pachelbel is dan wel protestants, toch pakt hij hier het werk van katholieke componisten uit Zuid-Europa op.

Thüringen

In 1677 vertrekt Pachelbel uit Wenen en reist naar Thüringen. Eerst wordt hij hoforganist in Eisenach, waar hij kennismaakt met de familie Bach. Nadat zijn broodheer daar overlijdt trekt hij verder naar Erfurt, om daar organist van de Predigerkirche te worden. Daar geeft hij les aan Johann Christoph Bach, die Johann Sebastian Bach ooit zal scholen in de muziek.

In de twaalf jaar die hij in Erfurt doorbrengt bouwt Pachelbel aan een oeuvre van vooral orgelmuziek en vocale kerkmuziek. Hij schrijft zo’n zeventig koraalpreludes voor orgel, waar hij contractueel toe verplicht is.

In 1680 schrijft hij daar ook het stuk waarmee hij, waarschijnlijk volledig tegen zijn verwachting in, de geschiedenis ingaat. Zijn Canon in D, dat hij zijn Kanon und Gigue in D-Dur für drei Violinen und Basso Continuo noemde, hoor je nog steeds regelmatig op televisie en tijdens huwelijken. 

Johann Pachelbel

Johann Pachelbel

Johann Pachelbel

Johann Pachelbel

Tussen 1690 en 1695 reist Pachelbel heel wat af. Hij vraagt om eervol ontslag, en vertrekt dan naar het hof van Württemberg in Stuttgart, om daar hofmusicus en -organist te worden. Twee jaar later vallen de Fransen binnen en vlucht hij eerst naar Neurenberg en vervolgens naar Gotha. Daar blijft hij drie jaar aan als stadsorganist. 

Neurenberg

In 1695 overlijdt Pachelbels leraar en organist aan de Sankt Sebald, G. C. Wecker, en de autoriteiten van Pachelbels geboortestad zinnen erop hém aan te stellen op zijn oude post. Het lukt ze: Pachelbel komt in juli dat jaar naar Neurenberg. Hij blijft er tot zijn dood in 1706. 

Vooral het vocale werk uit deze periode is uniek te noemen. Pachelbel combineert de protestantse muziek die hij in Erfurt leerde kennen met de katholieke, Italiaanse invloeden uit Wenen.

Hij gaat aan de haal met grote bezettingen, met tot wel vijf trompetten tegelijk! Zijn dertien (!) Magnificats schreef hij hier. Hoewel al deze stukken dezelfde Latijnse tekst gebruiken, lijkt geen enkele zetting op een andere.

De Canon in D  is nog steeds regelmatig op televisie en tijdens huwelijken te horen

In Neurenberg schrijft Pachelbel ook zijn 95 Magnificatfuga’s voor orgel. Het is onduidelijk waarom deze stukken zo heten: de traditionele tekst en melodie zijn ver te zoeken. Waarschijnlijk werden ze gespeeld voor het koor het Magnificat zong om de zangers te helpen de juiste toon te vinden.

Pachelbel is nooit volledig vergeten. Hij was een van de grootste en productiefste componisten uit zijn tijd en hem blijft een belangrijke reputatie beschoren als inspirator van Johann Sebastian Bach maar ook als componist in zijn eigen recht.

Bijgewerkt op maandag 26 augustus 2019