Scherpdenkers met Griet Op de Beeck

Na hun succesvolle kersttournee met auteur Tommy ­W­ieringa worden de mannen van Frommermann ditmaal vergezeld door schrijfster Griet Op de Beeck. Zij vertelt over haar pogingen om het leven te overleven. De zangers omkleden haar relaas met bijna twintig toepasselijke nummers. 

Overleven

Griet Op de Beeck wil niet veel kwijt over haar betoog. ‘Een korte tekst moet je niet willen samenvatten, dat pakt namelijk altijd verkeerd uit. Of je geeft te veel weg, of je zegt niks van betekenis. Laten we het erop houden dat ik vanuit mijn persoonlijke ervaringen vertel over hoe dit leven te overleven.’

Dat Op de Beeck al op jonge leeftijd moest zien te overleven, is te lezen in haar laatste roman Het beste wat we hebben, waarin ze vertelt over het misbruik door haar vader. Een periode waarover ze lang zweeg, maar waar ze tegenwoordig openhartig over spreekt. In haar werk zijn onderwerpen als oud zeer, hunkering naar liefde en de onvolmaaktheid van het menselijk leven terugkerende thema’s.  

De schrijfster is benieuwd hoe Frommermann haar betoog muzikaal zal aanvullen. ‘Ik heb de mannen al een keer ontmoet en vind ze heerlijk klinken samen. Bovendien zijn het klassieke musici met humor, dat pleit sowieso voor ze.’

Het is niet voor het eerst dat Op de Beeck samenwerkt met musici. In 2014 toerde ze door Vlaanderen met de Belgische zanger Wannes Capelle, de frontman van de band Het Zesde Metaal. Daar kijkt ze met plezier op terug. Thuis luistert ze weinig naar muziek, maar ze speelt wel piano. ­Tijdens het schrijven kiest ze er bewust voor om geen muziek op te zetten. ‘Muziek bepaalt de sfeer en is voor mij geen ruis op de achtergrond. Het is de meest directe weg naar alle emotie en dus van immens belang voor de mensheid en de wereld.’ 

Zoektocht naar geluk

Na het interview met Griet Op de Beeck in het tv-programma Zomergasten las Paul van Utrecht meteen al haar boeken. De ­gitarist en arrangeur van Frommermann voelt zich vereerd dat hij het ­podium mag delen met de schrijfster. Om tot een passend repertoire te komen, mochten de mannen haar tekst onder embargo lezen.

‘Voor mij gaat haar verhaal over iemand die zichzelf vanuit een achterstand erbovenop helpt. Griet heeft een traumatische jeugd gehad en is het levende bewijs dat je toch iets van je leven kunt maken, hoe moeilijk je start ook is geweest. Ik moest hierbij meteen denken aan het nummer Zonder bagage van Ramses Shaffy, dat hij schreef nadat hij failliet ging in 1971.

Dat begint met de woorden: ‘De wereld heeft mij failliet verklaard en ik heb me nog nooit zo goed en licht gevoeld als nu.’ Een prachtig lied, waarin Shaffy dit beslissende moment als bevrijding omarmt om vervolgens zijn leven opnieuw op te bouwen.’

Volgens Van Utrecht spreekt in het meeste repertoire dat Frommermann uitvoert de tekst voor zich. ‘Neem bijvoorbeeld Into each Life some Rain Must Fall, ooit zo mooi gezongen door Ella Fitzgerald, Bill Kenny en de Ink Spots. Datzelfde geldt voor Ballade vom ertrunkenen Mädchen uit het Berliner Requiem van Kurt Weill. De tekst is een vroege ballade van Bertold Brecht en omvat een van zijn meest deprimerende teksten. Het meisje uit de ballade wordt uiteindelijk zelfs door God vergeten.’

Een ander lied dat volgens Van Utrecht niet mag ontbreken is Irgendwo auf der Welt, geschreven door Werner Heymann en Robert Gilbert voor de film Ein blonder Traum uit 1932. Het werd een van de succesnummers van de Comedian Harmonists, waarvan Frommermann ook het bekende Du passt so gut zu mir wie Zucker zum Kaffee uit de Oostenrijkse film Katharina die Letzte uit 1936 zal vertolken.

Dat Frommermann opnieuw voor ­repertoire van de Comedian Harmonists kiest, is niet zo vreemd. De Nederlandse formatie ontstond immers nadat de vijf zangers op het Grachten­festival van 2005 een hommage brachten aan de Comedian Harmonists. Ze vernoemden hun groep naar Harry Frommermann, de voorman en een van de oprichters van de legendarische Berlijnse mannengroep. 

Luchtigheid

De vijf zangers benaderen lichte muziek vanuit een klassieke hoek, vaak gepaard met de nodige humor. Ook de afwisseling van verschillende muziekgenres maakt een voorstelling extra boeiend, volgens Van Utrecht. ‘Niet al onze liederen hebben meteen verband met het betoog van Griet. Om een verhaal muzikaal te onderbouwen heb je een goede spanningsboog nodig. Wij doen dat door middel van kleine miniatuurtjes van drie à vier minuten, dus verwacht bij ons geen uur Mahler.’ 

Zo kunnen de toehoorders rekenen op het prachtige Ik zou weleens willen weten van Jules de Corte. ‘Dit nummer is geniaal in zijn eenvoud. Je stelt een vraag, krijgt drie antwoorden en trekt ten slotte je conclusie.’ Ook de liefdesliedjes ontbreken niet, zoals de evergreen Diep in mijn hart van de Rotterdamse accordeonist en liedjesschrijver Jaap Valkhoff. ‘De liefde hoort bij een avond als deze. We hebben het namelijk over het leven. Ondanks datgene wat haar is overkomen, omarmt ook Griet haar leven met alles wat ze heeft.’