Grote Pianisten: Igor Levit speelt sonates van Beethoven
Igor Levit piano
Dit concert maakt deel uit van de serie Grote Pianisten.
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
Sonate nr. 1 in f kl.t., op. 2 nr. 1 (1793-95)
Allegro
Adagio
Menuetto: Allegretto
Prestissimo
Sonate nr. 12 in As gr.t., op. 26 (1800-01)
Andante con variazioni
Scherzo: Allegro molto
Marcia funebre sulla morte d’un Eroe
Allegro
pauze ± 20.55 uur
Sonate nr. 25 in G gr.t., op. 79 (1809)
Presto alla tedesca
Andante
Vivace
Sonate nr. 21 in C gr.t., op. 53 (1803-04)
‘Waldstein’
Allegro con brio
Introduzione: Adagio molto
Rondo: Allegretto moderato
einde ± 22.00 uur
Toelichting
Toelichting
door René van Peer
Pianist Igor Levit speelt in dit in aanloop naar Beethovenjaar 2027 vier s van Ludwig van Beethoven. De fenomenale ‘Waldsteinsonate’ vormt het sluitstuk van het programma. Hij vertelt over zijn affiniteit met de muziek van Beethoven, en over zijn keuze voor deze vier werken.
‘De muziek van Ludwig van Beethoven vormt al jaren de kern van mijn artistieke leven, en dan met name zijn sonates’, vertelt Levit aan de telefoon vanaf de luchthaven van Napels. Hij is daar net geland voor een optreden, en staat te wachten op een chauffeur die hem naar zijn bestemming moet brengen. Hij heeft tien minuten voor een interview. Tijdens het gesprek schallen omroepberichten soms dwars door zijn woorden. De pianist heeft een uiterst druk tourschema.
‘Het is alweer een aantal jaren geleden dat ik deze stukken gespeeld heb’, vervolgt hij. ‘Zes jaar geleden waren ze onderdeel van verschillende cycli die ik op mijn programma had, en het doet me groot plezier om ze nu weer op te pakken. Wat mij zo aantrekt in Beethovens sonates is dat ze mijn nieuwsgierigheid prikkelen. Ze brengen in mij als musicus een prachtige energie naar boven. Ze vormen een eindeloze zoektocht naar schoonheid en avontuur. Ze blijven me inspireren. Dat zal voor elke musicus en gelden die werken van hem uitvoert: Beethovens muziek geeft je de kans om je artisticiteit te verdiepen.’
Hoe heeft hij de vier sonates en hun volgorde gekozen? Het recital begint met Beethovens eerste sonate, het tweede werk op zijn lijst. Dan achtereenvolgens nummer 12, 25 en 21. Kun je daarin zijn ontwikkeling als componist voor piano volgen?
‘Het spreekt vanzelf dat er ontwikkeling is. Maar wat uitzonderlijk is aan zijn sonates is dat ze ieder voor zich een revolutionaire handeling betekenen. Al bij de eerste noten van zijn eerste sonate staat Beethoven op, en zegt hij dat hij de wereld gaat veranderen. Het komt maar heel zelden voor dat zo’n eerste werk meteen een meesterwerk is. Het is spectaculaire muziek, overdonderend in de emoties die hij erin uitdrukt en de aanspraak die hij doet op je technische vaardigheden.’
‘Bij elk volgend werk, elke volgende sonate vindt Beethoven nieuwe regels uit, voor de pianist én voor de luisteraar. Het is alsof hij de piano zelf opnieuw uitvindt. Hij creëert werkelijk een nieuwe wereld. Zoals er een wereld is vóór zijn eerste sonate en erna, zo is er ook een wereld vóór ‘Waldstein’ en een wereld erna. Het is het meest orkestrale werk voor piano tot dan toe geschreven. Wat Beethoven heeft gedaan is met geen enkele andere componist te vergelijken. Je zou ook kunnen zeggen dat er een wereld vóór Beethoven is, en eentje na hem.’
‘Ik wilde het concert eindigen met het spektakel van ‘Waldstein’. Daar heb ik sonates bij gezocht die met elkaar resoneren. Het was vooral een gevoelsmatige, intuïtieve keuze. Ik begin met een revolutie en ik eindig met een revolutie. Eigenlijk kun je stellen dat ik in het concert van begin tot eind revolutionaire muziek zal spelen.’
Het concert vindt plaats vlak voor het begin van een Beethovenjaar, waarin het tweehonderd jaar geleden is dat de componist stierf. ‘Dat is fantastisch. Het vorige Beethovenjaar in 2020, ter gelegenheid van zijn geboortedag 250 jaar geleden, viel in het water doordat de coronapandemie concerten onmogelijk maakte. Nu kunnen we eindelijk weer een Beethovenjaar vieren. Ik heb een drukke tijd in het vooruitschiet. Ik ga een cyclus uitvoeren in Carnegie Hall in New York. Ik heb diverse concerten in Londen, Wenen, Berlijn, München en Parijs. Ik heb ook wel wat pianoconcerten op stapel staan, maar de optredens zullen toch merendeels uitvoeringen zijn van zijn sonates. Het wordt een heel opwindend en bijzonder jaar.’
Biografie
Igor Levit, piano
Igor Levit, geboren in Nizjni Novgorod en vanaf zijn achtste woonachtig in Duitsland, won in 2005 als jongste deelnemer vier prijzen op het Rubinstein Concours in Tel Aviv. In 2009 studeerde hij af aan de Musikhochschule van Hannover, waar hij sinds 2019 zelf les geeft. In 2018 ontving de pianist de Gilmore Artist Award, een jaar later kreeg hij voor de complete 32 Beethovens een Opus Klassik, en bij Musical America werd hij ‘recording artist of the year 2020’.
In 2021 bracht Igor Levit zijn boek House Concert uit, refererend aan de 53-delige reeks Twitter-concerten die hem tijdens de covid-lockdown wereldwijd bekend maakten. In 2022 verscheen de documentaire Igor Levit – No Fear. Voor zijn politieke commitment werd de musicus gelauwerd met de International Beethoven Prize (2019) en de ‘Statue B’ van het Internationaal Auschwitz Comité (2020), en in 2020 kreeg hij de Orde van Verdienste van de Bundesrepublik Deutschland.
Onder de hoogtepunten van de afgelopen seizoenen waren naast solorecitals wereldwijd ook kamermuziek op de Schubertiade Schwarzenberg, een Bartókcyclus met het NDR Elbphilharmonieorchester en optredens met de orkesten van Los Angeles, Cleveland en New York. In januari 2013 debuteerde Igor Levit als Rising Star in de , in april 2018 en maart 2021 soleerde hij bij het Concertgebouworkest en in november 2021 en januari 2025 gaf hij solorecitals in de .


