Fischer en Boedapest Festival Orkest: Mozarts laatste jaar

In 1983 richtte Iván Fischer samen met Zoltán Kocsis het Boedapest Festival Orkest op. Het gezelschap bracht al snel grote internationale artiesten naar het Hongaarse publiek, zoals Georg Solti (eerste gastdirigent tot aan zijn dood in 1997), Yehudi Menuhin, Pinchas Zukerman, Gidon Kremer, Radu Lupu, András Schiff en Martha Argerich. Ook jonge musici en zangers van overal ter wereld worden frequent uitgenodigd.

Het Boedapest Festival Orkest staat bekend om zijn innovatieve programma’s, zoals de autismevriendelijke Chocolademelkconcerten, verrassingsconcerten, Midnight Music (voor studenten) en muzikale marathons. Met het Paleis der Kunsten (Müpa) werkt het samen voor opera-­uitvoeringen en het door het orkest geïnitieerde Bridging Europe Festival.

Het Boedapest Festival Orkest treedt op in de belangrijkste concertzalen wereldwijd, waaronder Carnegie Hall en het Lincoln Center in New York, de Wiener Musik­verein en de Royal Albert Hall in Londen, en is te gast op het Mostly Mozart Festival in New York, de Salzburger Festspiele en het Edinburgh International Festival.

Voor zijn talrijke opnamen ontving het orkest vele onderscheidingen; een ­registratie van Mahlers Eerste symfonie werd genomineerd voor een Grammy Award en Mahlers Vijfde won een Diapason d’Or.

De vorige optredens van het Boedapest Festival Orkest en zijn chef-dirigent Iván Fischer in Het Concertgebouw waren een Stravinsky-programma op 13 februari 2019 en Mahlers Negende symfonie op 25 november 2021.

Iván Fischer studeerde piano, viool, cello en compositie in Boedapest, en vervolgde zijn opleiding in Wenen met lessen orkestdirectie van Hans Swarowsky. Daarop was hij twee seizoenen lang assistent van Nikolaus Harnoncourt. In 1983 richtte Iván Fischer het Budapest Festival Orchestra op.

Met dit gezelschap, waarvan hij nog steeds chef-dirigent is, voerde hij vele vernieuwingen door, zoals ‘chocomel­concerten’ voor kleine kinderen, ‘Midnight Music’-concerten voor een jong publiek, verrassingsconcerten en verschillende educatie- en ­outreachprojecten, zoals een tournee langs voormalige synagogen.

Hij is actief als componist en operaregisseur met zijn Iván Fischer Opera Company en richtte diverse festivals op, waaronder het Vicenza Opera Festival. In het verleden stond hij aan het roer van Kent Opera, de Opéra National de Lyon, het National Sym­phony Orchestra in Washington en het Konzerthausorchester in Berlijn, waar hij sindsdien eredirigent is.

Bij het Concertgebouworkest is Iván Fischer al sinds 1987 vrijwel jaarlijks te gast. Vanwege zijn belangrijke artistieke bijdragen benoemde het orkest hem tot honorair gastdirigent met ingang van het seizoen 2021/2022. In maart kreeg hij de vijftiende Concertgebouw Prijs. Eerder ontving Iván Fischer de Kossuth Prijs, de Ovatie Prijs en de Crystal Award van het World Economic Forum voor het steunen van internationale cultuuruitwisseling, en is Chevalier des Arts et des Lettres en erelid van de Royal Academy of Music in Londen.

Iván Fischer beperkt zijn gastdirigentschappen tot slechts enkele orkesten om voldoende tijd en aandacht te kunnen geven aan het componeren, aan zijn Budapest Festival Orchestra en zijn operagezelschap, en aan het voortdurend ontwikkelen van creatieve ideeën. Hij is een erkend voorvechter voor mensenrechten, democratie en tolerantie.

Collegium ­Vocale Gent werd in 1970 opgericht op initiatief van Philippe Herreweghe. Het koor paste als een van de eerste de nieuwe inzichten inzake de uitvoering van barokmuziek toe op vocale muziek. Deze tekstgerichte aanpak zorgde voor een transparant klank­idioom. Collegium Vocale Gent is uitgegroeid tot een flexibel ensemble met een repertoire uit verschillende stijlperiodes.

Voor elk project wordt een geoptimaliseerde bezetting bijeengebracht. Het koor werkt met het eigen barokorkest en met gespecialiseerde gezelschappen als het Orchestre des Champs-Elysées, het Freiburger ­Barockorchester of de Akademie für Alte Musik Berlin, maar ook met symfonische orkesten als het Antwerp Symphony Orchestra en het Chamber Orchestra of Europe.

Het koor geniet de steun van de Vlaamse Gemeenschap en de stad Gent, en was van 2011 tot 2013 ambassadeur van de Europese Unie. Sinds 2017 organiseert het koor in Toscane het zomerfestival Collegium Vocale Crete Senesi.

In Het Concert­gebouw was Collegium Vocale Gent voor het laatst te beluisteren op 24 augustus 2022 in een uitvoering van Die Schöp­fung van Haydn met het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van Philippe Herreweghe.

De Franse sopraan Norma Nahoun had les in Parijs en Berlijn, waar Norma Sharp haar docent was. Ze maakte twee jaar lang deel uit van het Junge Ensemble der Sächsiche Staatsoper Dresden en vertolkte daar rollen als Frasquita in Bizets Carmen, Barbarina in Mozarts Le nozze di Figaro en Papagena in Die Zauberflöte. De laatstgenoemde rol zong ze ook bij een aantal andere gezelschappen, waaronder de Opéra National de Paris.

In het huidige seizoen maakt de zangeres debuten bij onder andere de Opéra National Montpellier en de Angers-Nantes Opéra. In augustus 2016 keert ze terug naar het Mostly Mozart Festival in New York, waar ze al herhaaldelijk eerder te gast was. In Het Concertgebouw maakt Norma Nahoun haar debuut.

De Sloveense, in Nederland woonachtige Barbara Kozelj studeerde aan de Muziek­academie in Ljubljana, het Koninklijk ­Conservato­rium in Den Haag, De Nederlandse Opera Academie en de Dutch Opera Studio.

Ze werd gecoacht door Sasja Hunnego, Meinard Kraak, Ann Murray, Graciela Araya en Anne Sofie von Otter.

Met haar debuut bij het Concertgebouworkest in 2012 in Bachs Matthäus-Passion met Iván Fischer kwam haar carrière in een stroom­versnelling. Al snel werkte ze ook met hem bij zijn Budapest Festival Orchestra, met Richard Egarr en diens Academy of Ancient Music, met het Gabrieli Consort and Players en Paul McCreesh, en met dirigenten als Reinbert de Leeuw, Kenneth Montgomery, Jan Willem de Vriend, Ed Spanjaard, Gennadi Rozjdestvenski, Neeme Järvi, Antony Hermus en Otto Tausk.

Uitgebreide ­opera-ervaring deed de mezzosopraan op bij De Nationale Opera, Opera2day, het Aalto-Theater Essen en de Oper Bonn. Het concertrepertoire van Barbara Kozelj reikt van de Barok tot en met de lie­deren van Mahler en Berlioz’ Les nuits d’été. Haar veelzijdigheid trok de aandacht van hedendaagse componisten; zo zong ze in 2015 de wereldpremière van Max Knigges Dobro do (gebaseerd op haar eigen levensverhaal).

In april 2019 maakte Barbara Kozelj met pianist Julius Drake haar re­citaldebuut in de Vocale Serie, en in september 2019 zong ze in de Kleine Zaal muziek van Caccini met Le nuove musiche.

Bernard Richter studeerde aan het conservatorium in Neuchatel, Zwitserland, en aan de Opera Studio Bienne. Recente hoogtepunten in zijn carrière waren onder meer de Mozart-rollen Don Ottavio in Don Giovanni bij de Bayerische Staatsoper in München, het Opernhaus Zürich en het Theater an der Wien, Belmonte in Die Entführung aus dem Serail aan de Opéra Garnier in Parijs, Ferrando in Così fan tutte in het Parijse Théâtre des Champs-Élysées en Tamino in Die Zauberflöte tijdens de Salzburger Festspiele en in de Parijse Opéra Bastille.

Bij Les Arts Florissants nam Bernard Richter onder meer deel aan een jubileumproductie van Atys van Lully voor de Opéra Comique. In het seizoen 2015/16 is de tenor te gast in bijvoorbeeld het Wiener Konzerthaus en de Staatsoper Hamburg. Het Orchestre Symphonique de Montreal onder leiding van Kent Nagano nodigde hem uit voor de mannelijke titelrol in Pelléas et Mélisande van Debussy, een partij die hij ook vertolkte bij de Opéra de Lyon.

In Het Concertgebouw was Bernard Richter één keer eerder te beluisteren, met het Orkest van de Achttiende Eeuw onder leiding van Frans Brüggen in Les Indes galantes van Rameau.

Hanno Müller-Brachmann studeerde bij Ingeborg Most, Rudolf Piernay en Dietrich Fischer-Dieskau. Hij geeft liedrecitals op de bekende podia (in september 2008 stond hij in de Kleine Zaal), en een van zijn recentste cd’s is een Brahms­album met pianist Malcolm Martineau en alt Sarah Connolly.

De Duitse zanger soleerde bij de orkesten van Parijs, Londen, Rome, Milaan, Zürich, Wenen, München, Dresden en Berlijn, en het Concertgebouworkest en Iván Fischer nodigden hem uit voor Bachs solocantate Ich habe genug (2015).

In de Verenigde Staten musiceerde hij met de orkesten van New York, Boston, Los Angeles, Cleveland en Chicago. Van 1998 tot 2011 was Hanno Müller-Brachmann verbonden aan de Staatsoper Unter den Linden in Berlijn, en hij was te gast bij San Francisco Opera, de Wiener Staatsoper en La Scala in Milaan en op de festivals van Salzburg, Aix-en-Provence, Edinburgh en Peking.

Hij werkte met Kirill Petrenko, Simon Rattle, Franz Welser-Möst, Herbert Blomstedt en Andris Nelsons, en langer geleden ook met Mariss Jansons, Claudio Abbado, Nikolaus Harnoncourt, Pierre Boulez en Bernard Haitink. Hanno Müller-Brachmann geeft sinds 2011 les aan de Musikhochschule Karlsruhe, is een veelgevraagd jurylid op concoursen en zet zich in voor muziek­educatie.

Met het Budapest Festival Orchestra en Iván Fischer trad de bas-bariton al eerder op in de Grote Zaal: in mei 2016 op twee verschillende Mozart-avonden en in maart 2024 in het programma Compassion ron­dom Bachs Matthäus-Passion.

Zsolt Fejérvári studeerde aan de Franz Liszt Muziekacademie in Boedapest en geeft sinds enige tijd zelf les aan dit instituut. Hij was van 1994 tot 2000 aanvoerder van de bassectie van het Boedapest Festival Orkest en was daarna drie jaar lang verbonden aan het Orchestre de la Suisse Romande in Genève

Sinds 2002 is hij weer lid van het Boedapest Festival Orkest. Bij dit gezelschap, maar ook bij een aantal andere orkesten, trad hij regelmatig als solist voor het voetlicht, onder leiding van dirigenten als Iván Fischer, Gábor Takács-Nagy en Mark Wigglesworth.

Als kamermusicus speelt Zsolt Fejérvári graag met bijvoorbeeld Alexei Ogrintchouk, Nobuko Imai en het Kodály Kwartet.

Ákos Ács is afkomstig uit de Hongaarse stad Tatabánya. Hij studeerde aan het Béla Bartók Conservatorium en aan de Franz Liszt Muziekacademie, ­beide in Boedapest. Onder anderen Tibor Dittrich was zijn docent.

Na zijn eindexamen in 1992 werd Ákos Ács ­opgenomen in de gelederen van het Boedapest Festival Orkest, en sinds 1999 is hij eerste klarinettist. Met dit gezelschap was Ákos Ács veelvuldig te beluisteren en hij werkte samen met vele bekende artiesten, onder wie Georg Solti, András Schiff, Gidon Kremer en Pinchas Zukerman.

Onder leiding van dirigenten als Iván Fischer, Hugh Wolff en Gábor Takács-Nagy soleerde Ákos Ács in klarinetconcerten van bijvoorbeeld Mozart, Stamitz, Molter en Mendelssohn.

Zijn interpretatie van Webers Eerste klarinetconcert verscheen op cd. Naast zijn werkzaamheden met het Boedapest Festival Orkest is Ákos Ács een veelgevraagd kamermusicus.