Dupree, Feng, La Marca en Steckel met Schumann, Mozart en Mahler

Frank Dupree piano
Ning Feng viool
Adrien La Marca altviool
Julian Steckel cello

Dit concert maakt deel uit van de serie Strijkers met Variatie.

Gustav Mahler (1860-1911)

Pianokwartet in a kl.t. (1876)
Nicht zu schnell

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

Pianokwartet in g kl.t., KV 478 (1785)
Allegro
Andante
Rondo: Allegro

pauze ± 21.00 uur

Robert Schumann (1810-1856)

Pianokwartet in Es gr.t., op. 47 (1842)
Sostenuto assai – Allegro ma non troppo
Scherzo. Molto vivace – Trio 1 & 2
Andante cantabile
Finale. Vivace

einde ± 22.10 uur

Toelichting

Toelichting

door Frits de Haen

Mahler: Pianokwartet

Gustav Mahlers ‘juvenilia’ zijn grotendeels verloren gegaan, ofwel door slordigheid, ofwel doelbewust vernietigd door de componist zelf. Onbekend is wanneer de jeugdige Mahler het Pianokwartet in a klein precies schreef. Het ‘bewijs’ voor het jaar 1876 is flinterdun. Dat jaartal werd naar alle waarschijnlijkheid door Alma Mahler op het manuscript gezet – en zij maakte pas in 1901 kennis met de componist. De vraag is op wiens instigatie zij de datering van deze ‘frühe Composition’ aanbracht. Zelfs als dat op Mahlers gezag was, blijven er nog vragen, want ook zijn herinnering is niet altijd even betrouwbaar. Vast lijkt te staan dat het werk ontstond tijdens Mahlers studietijd aan het Weense conservatorium.

Niet alleen verwierf hij daar op 23 juni 1876 een eerste prijs bij het ‘Clavier-Concurs’, maar ook won hij op 1 juli de compositiewedstrijd. Er is wel gesuggereerd dat Mahler deze prijs verwierf met het Pianokwartet. Het werk draagt duidelijk de sporen van Johannes Brahms in zich. We horen eerder een compositiestudent die imponeert door zijn technische beheersing, dan door zijn eigen stijl. Mahler voltooide het kwartet nooit. Het enig overgeleverde eerste deel geraakte in vergetelheid en werd pas in 1964 weer ten gehore gebracht, door Peter Serkin en het Galimir Kwartet in New York. De eerste plaatopname vond in 1972 plaats door het Concertgebouw-­Pianokwartet. Buiten het volledige eerste deel is nog een dertigtal maten overgeleverd van een .

Mozart: Pianokwartet

Geldt Joseph Haydn als geestelijke vader van het strijkkwartet, het ontstaan van het pianokwartet wordt vaker aan Wolfgang Amadeus Mozart gekoppeld. Want al loopt er een ontwikkelingslijn via de begeleide pianodivertimento’s en is de scheidslijn met het pianoconcert niet altijd even duidelijk (veel concerten werden gepubliceerd voor twee violen en ), toch is Mozarts naam onlosmakelijk verbonden met de eerste twee werken voor de combinatie ­klavierinstrument, viool, en cello die repertoire hielden. Wanneer Mozart het Pianokwartet in g klein,

KV 478 schreef, is niet zo ­duidelijk: blijkens het opschrift boven de zou het werk voltooid zijn op 16 oktober 1785, maar in Mozarts catalogus wordt het in de maand juli van dat jaar gedateerd. In een recensie van destijds in het Journal des Luxus und der Moden lezen we dat dit piano­kwartet slechts bij een zeer professionele uitvoering goed uit de verf komt: ­‘Mozart heeft een nieuw, heel bijzonder kwartet gecomponeerd, en die en die vorstin en gravin bezit het en speelt het! […] Menig ander stuk verdraagt nog een middelmatige voordracht; dit werk van Mozart echter is nauwelijks het beluisteren waard wanneer het in middelmatige dilettantenhanden terecht komt en slordig wordt voorgedragen.’ Liet uitgever Hoffmeister zich leiden door deze opvatting? Hij liet Mozart immers zijn voorschot houden, maar ontsloeg hem van de verplichting nog twee kwartetten te schrijven. Dat er een tweede bestaat, KV 493, kan verklaard worden uit het feit dat dat op dat moment al voltooid was.

Schumann: Pianokwartet

Het waren de strijkkwartetten van Haydn en Mozart die ­Robert Schumann in het voorjaar van 1842 intensief bestudeerde. Hij was teruggekeerd naar Leipzig, terwijl zijn vrouw Clara, naast componist een befaamd pianist, een concertreis ondernam naar Kopenhagen. Schumann voelde zich miskend, zo neerbuigend was hij behandeld in Oldenburg waar Clara kort daarvoor concerten had gegeven. Dus verkoos hij naar huis te gaan, waar hij in een diepe depressie geraakte. Hij hield zich bezig met zijn Zeitschrift für Neue Musik, het schrijven van , én dus die strijkkwartetstudie. Na Clara’s thuiskomst resulteerde een en ander in drie strijkkwartetten, en eind oktober dat jaar begon hij een pianokwartet, naast een pianokwintet, beide in Es groot. Al met al zou 1842 een vruchtbaar kamermuziekjaar zijn, na een jaar waarin Schumann zich in het orkestrale repertoire had verdiept (twee van zijn symfonieën stammen uit 1841) en 1840 een schat aan eren had opgeleverd.

In Schumanns kamermuziek­oeuvre nemen het Pianokwintet en ­-kwartet een belangrijke plaats in. Het Piano­kwartet draagt de sporen van Schumanns ­contrapuntstudie, met zijn s en tische passages. Dat heeft gemaakt dat het wel een combinatie is genoemd van lyriek uit de met contrapunt uit de . Maar ook horen we een Scherzo dat onwillekeurig doet denken aan Felix Mendelssohn, en een grote variatiereeks. Opvallend is de scordatura in dit cantabile: om een sonoor te kunnen leggen onder de laatste maten stemt de cello tijdens dit deel zijn laagste snaar om van C naar Bes, waarna de wervelende Finale kan losbarsten. Na een eerste uitvoering tijdens een ­huisconcert in huize Schumann (in april 1843) beleefde Leipzig de officiële première van het Pianokwartet in Es groot op 8 december 1844, met Clara aan de piano. Zij omschreef het in haar dagboek als ‘een prachtig werk, zo jeugdig en fris als ware het zijn eerste’

Biografie

Frank Dupree, piano

Frank Dupree beweegt zich moeiteloos tussen het klassieke repertoire, hedendaagse muziek en jazz. In seizoen 2026/2027 maakt hij zijn debuut bij het Lucerne Festival Orchestra onder leiding van Riccardo Chailly, het Gewandhausorchester Leipzig, het Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin en het Singapore Symphony Orchestra. Zijn optredens brengen hem naar concertzalen als het Seoul Arts Center, het Wiener Konzerthaus en Wigmore Hall in Londen.

Sinds 2023 is Frank Dupree artistiek partner van het Württembergisches Kammerorchester Heilbronn, waar hij als pianist en optreedt. Zijn Kapustin-­opnamen werden bekroond met onder meer een International Classical Music Award en een Diapason d’Or.

Voor zijn opname van werken van George Antheil ontving hij een Opus Klassik. Frank Dupree studeerde piano bij Sontraud Speidel en orkestdirectie bij Péter Eötvös en Hans Zender aan de Hochschule für Musik Karlsruhe. In de debuteerde hij op 4 augustus 2024 in een programma met klarinettist Pablo Barragán en violiste Noa Wildschut.

Ning Feng, viool

De Chinese violist Ning Feng werd geëngageerd door de New York Philharmonic, het Royal Philharmonic Orchestra en het Hong Kong Philharmonic Orchestra en treedt daarnaast op in s en kamermuziekprogramma’s in samenwerking met musici als Daniel Müller-Schott en Nelson Goerner.

In seizoen 2026/2027 is hij artist in residence bij het Chengdu Symphony Orchestra en staan optredens gepland met onder meer het London Philharmonic Orchestra, het Baltimore Symphony Orchestra en de Auckland Philharmonia en recitals in Wigmore Hall in Londen en het Melbourne Recital Centre. Ning Feng is verbonden aan de ­Hochschule für Musik ‘Hanns Eisler’ in Berlijn en het Royal Northern College of Music in Manchester, en geeft les aan de conservatoria van Zhejiang en Sichuan.

Zelf studeerde hij bij Weimin Hu in Chengdu, Antje Weithaas in Berlijn en Hu Kun in Londen. Ning Feng speelt op de Stradivarius ‘Vieuxtemps Hauser’ uit 1710. Hij was eerder in Het Concertgebouw te beluisteren op 27 maart 2019 met pianist Nicholas Angelich en cellist Edgar Moreau.

Adrien La Marca, altviool

Adrien La Marca begon zijn muziekstudie in Aix-en-­Provence en Parijs en vervolgde deze in Leipzig en Berlijn, bij onder anderen ­Tatjana Masurenko en Tabea ­Zimmermann. Hij trad op in prestigieuze concertzalen zoals de Philharmonie de Paris, Wigmore Hall in Londen en de Musikverein in Wenen. Als solist was hij te gast bij orkesten als het Orchestre National de France, het MDR-Sinfonie­orchester Leipzig, Les Siècles en Hong Kong Sinfonietta.

Zijn discografie omvat onder meer het Altvioolconcert van Walton en de wereldpremière van een speciaal voor hem geschreven concert van Gwenaël Mario Grisi, beide opgenomen met het ­Orchestre Philharmonique Royal de Liège – waar hij in seizoen 2018/2019 artist in residence was.

Kamermuziek voert de altviolist uit met musici als pianist Thomas Hoppe, cellist Edgar Moreau en violist Renaud Capuçon. Adrien La Marca bespeelt een van Nicola Bergonzi (Cremona, 1780).

Hij trad meerdere keren op in de , voor het laatst in mei 2018 samen met zijn broer, de ­cellist Christian-Pierre La Marca, en het ­Quatuor Danel.

Julian Steckel, cello

Julian Steckel studeerde bij Ulrich Voss, Gustav Rivinius, Boris Pergamenschikow, Heinrich Schiff en Antje Weithaas en geeft les aan de Hochschule in München. Zijn carrière kwam op gang nadat hij in 2010 het ARD Concours in München had gewonnen. De cellist soleerde al snel bij het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, het Gewandhausorchester Leipzig, de Münchner Philharmoniker, het Orchestre de Paris, het Royal Philharmonic Orchestra en het Yomiuri Nippon Symphony Orchestra.

Recente hoogtepunten waren de opening van het Dvořák Festival in Praag met de Bamberger Symphoniker, debuten bij de orkesten van Stockholm en Bournemouth, Strauss’ Don Quixote met het Sapporo Symphony Orchestra en Bachs suites in Sjanghai en Peking. Dit seizoen speelt hij Anna Thorvalsdottirs celloconcert Before We Fall met het Belgisch Nationaal Orkest en het Eerste celloconcert van Sjostakovitsj met het Residentie Orkest. Julian Steckel speelt kamermuziek met vele collega’s – Janine Jansen, Christian Tetzlaff, Vilde Frang, Martin Helmchen, en het ­gliani, het Armida en het Ébène Quartet – en is artistiek leider van het ‘Vielsaitig’ Festival in Füssen, historisch centrum voor luit- en vioolbouw.