Concertgebouworkest Essentials: Beethovens Symfonie nr. 7
Koninklijk Concertgebouworkest
Joana Mallwitz dirigent
Thomas Vanderveken presentatie (TOM Talk)
Dit concert maakt deel uit van Essentials.
Na afloop organiseert jongerenvereniging Entrée het gratis toegankelijke Entrée Café in de Spiegelzaal, met live muziek of dj op de achtergrond.
Ook interessant:
- Dirigent Joana Mallwitz: ‘Het Concertgebouworkest herbergt wonderbaarlijke musici’
- Hoe Entrée zich al 30 jaar hard maakt voor het jonge concertpubliek
- Thomas Vanderveken: ‘Muziek is een ongelofelijke uitvinding van de mens’
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
Symfonie nr. 7 in A gr.t., op. 92 (1811-12)
Poco sostenuto - Vivace
Allegretto
Presto — Assai meno presto
Allegro con brio
er is geen pauze
einde ± 22.00 uur
Toelichting
Ludwig van Beethoven (1770-1827)
Zevende symfonie
Door Michiel Cleij
Ook Ludwig van Beethovens Zevende symfonie vertoont geen spoor van de bittere omstandigheden die op de achtergrond speelden. De zieke (en steeds dovere) componist had zich in een kuuroord teruggetrokken en de Napoleontische oorlogen hielden Europa aanhoudend in hun greep. Toch werd de Zevende een uitbundig werk, waarin een echt langzaam deel ontbreekt en waarover Richard Wagner later zei: ‘Iedereen dansen!’ Beethoven zelf vond het een van zijn beste composities.
Al in de eerste minuut hoor je hoezeer Beethoven de bestaande klassieke formules achter zich had gelaten en het experiment zocht. De ongewoon lange introductie biedt niet meteen het houvast van een markant , maar klinkt als een nieuwsgierige verkenning van een onbekend oord. En het is er goed toeven. Spoedig buitelen de muzikale ideeën over elkaar heen, met het effect van een matroesjka of een toverbal: achter elke vondst komt een nieuwe tevoorschijn. Vaak wordt Beethoven geprezen om zijn doortimmerde constructies, maar hier frappeert vooral de bijna -achtige spontaniteit.
Het Allegretto vormt een relatief rustpunt, maar het is nog altijd een stapvoetse puls die de bezwerende voortstuwt. In het () wordt het vuurwerk hervat – met een kalmer tussenspel, dat Beethoven mogelijk aan een oud pelgrimslied ontleende – en de finale is een overtreffende trap daarvan. De slotmaten zijn zelfs voor de impulsieve Beethoven een ongekend staaltje exaltatie, en dat viel niet bij iedereen goed. Volgens musicus Friedrich Wieck – de latere schoonvader van Robert Schumann – was dit het werk van een dronkenlap, en een Weense recensent omschreef het als een ‘delirium waarin geen plaats is voor melodie of en waarin geen enkele klank het oor behaagt’. Maar ondertussen bereikte Beethoven met deze symfonie wel ‘het gewone volk’ dat hij zo’n warm hart toedroeg, ondanks zijn financiële afhankelijkheid van adellijke opdrachtgevers en zijn vaak weerbarstige stijl: tijdgenoten prezen de Zevende als Beethovens begrijpelijkste symfonie.
Biografie
Koninklijk Concertgebouworkest, orkest
Al 137 jaar brengt het Koninklijk Concertgebouworkest muziek tot leven. Het Amsterdamse orkest wordt wereldwijd geroemd om zijn unieke klank en zijn veelzijdige repertoire en heeft het voorrecht om met de meest vooraanstaande en en solisten te mogen samenwerken. Klaus Mäkelä, met wie sinds 2020 een hechte band bestaat, wordt in 2027 chef-dirigent. Zijn voorgangers waren Willem Kes, Willem Mengelberg, Eduard van Beinum, Bernard Haitink, Riccardo Chailly (sinds 2004 conductor emeritus), Mariss Jansons en Daniele Gatti. Iván Fischer is honorair gastdirigent.
Jaarlijks geeft het orkest zo’n 130 concerten. Thuis, in Het Concertgebouw, maar ook in de meest prestigieuze concertzalen wereldwijd. Daarmee is het Concertgebouworkest een ambassadeur voor Nederland. Hare Majesteit Koningin Máxima is beschermvrouwe van het orkest.
Vanaf het begin is veel samengewerkt met componisten. Zo dirigeerden Richard Strauss, Gustav Mahler, Arnold Schönberg en Igor Stravinsky zelf meer dan eens het Concertgebouworkest. Jaarlijks gaan meerdere opdrachtwerken in première.
Het orkest ziet het als zijn verantwoordelijkheid om de kracht van symfonische muziek door te geven. Via de Academie van het Concertgebouworkest en het internationale jeugdorkest Young delen orkestmusici hun kennis, ervaring en liefde voor het vak met volgende generaties. Voor veelbelovende en zijn er de Ammodo Masterclass en het Bernard Haitink Associate Conductorship. Met vernieuwende concertvormen en uitvoeringen buiten de concertzaal inspireert het orkest nieuwe luisteraars.
Het grootste deel van de inkomsten haalt het Concertgebouworkest uit concerten in binnen- en buitenland. Het orkest is dankbaar voor de steun die het ontvangt van zijn publiek, het Ministerie van OCW, de gemeente Amsterdam, global partners ING, Booking.com en The Magnum Ice Cream Company, en vele sponsoren, fondsen en donateurs wereldwijd.
Bekijk hier alle musici van het Koninklijk Concertgebouworkest
Joana Mallwitz, dirigent
Joana Mallwiltz is sinds dit seizoen artistiek leider en chef- van het Konzerthausorchester Berlin. Sinds 2018 is ze ook chef-dirigent van het Staatstheater Neurenberg. Daarvoor (2014-2018) was ze als leider van het Theater Erfurt de jongste Generalmusikdirektor(in) van Europa.
De Duitse orkestleider debuteerde in 2006 op twintigjarige leeftijd in Heidelberg als invaller op zeer korte termijn met Puccini’s Madama Butterfly, het begin van een succesvolle carrière die haar sindsdien over de hele wereld voert.
Ze was te gast bij onder meer het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, de Wiener Symphoniker, het Philharmonia Orchestra London, de Münchner Philharmoniker, het City of Birmingham Symphony Orchestra, het Orchestre National de France, het Orchestre de Paris en bij huizen als de Bayerische Staatsoper, de Oper Frankfurt, het Opernhaus Zürich, de Semperoper Dresden en The Royal Opera in Londen.
In 2019 koos het Duitse maandblad Opernwelt haar tot ‘ van het jaar’. In Neurenberg bracht ze veelgeprezen uitvoeringen van onder meer Prokofjevs Oorlog en vrede en Wagners Lohengrin. In 2020 was Joana Mallwitz de eerste vrouw die met Mozarts Così fan tutte een volledige operaproductie dirigeerde tijdens de Salzburger Festspiele.
Bij het Koninklijk Concertgebouworkest maakte Joana Mallwitz in juni 2023 een overtuigend debuut met Dvořáks Rusalka bij De Nationale Opera.
Thomas Vanderveken, presentator
Sinds het Concertgebouworkest in 2014 de concertserie Essentials startte, zijn de eigenwijze TOM Talks (naar de beroemde TED Talks) van de Vlaamse presentator Thomas Vanderveken een vast programmaonderdeel. Thomas Vanderveken studeerde enkele jaren muziektheorie en piano aan het Koninklijk Conservatorium te Brussel.
Hij begon zijn tv-carrière als acteur in de tv-serie Spoed en als presentator bij VTM-jeugdzender JIMtv in 2001. Sinds 2003 is hij presentator bij de VRT, waar hij bekendheid verwierf met reportages voor Vlaanderen Vakantieland en als spelleider in Vriend of Vijand en Mercator. Zijn eerste liveshow, Steracteur Sterartiest, werd een kijkcijferhit.
Thomas Vanderveken is daarnaast bekend van de spelprogramma’s Beste vrienden en 1 jaar gratis, de talkshow Alleen Elvis blijft bestaan, de consumentenprogramma’s Voor hetzelfde geld en FactCheckers en het interviewprogramma Onder ons. Ook voorzag hij regelmatig het Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker van televisiecommentaar en versloeg hij de Koningin Elisabethwedstrijd.