Bachs Matthäus-Passion en andere passieverhalen door Iván Fischer

In 1983 maakte Iván Fischer een droom waar toen hij samen met Zoltán Kocsis het Budapest Festival Orchestra oprichtte. Vanaf het allereerste begin was het de ambitie om uitvoeringen van de hoogste kwaliteit te bieden en het publiek op verschillende manieren te bedienen; al snel bracht het gezelschap grote internationale artiesten naar het Hongaarse publiek, zoals Georg Solti (eerste gastdirigent tot aan zijn dood in 1997), Yehudi Menuhin, Gidon Kremer, Radu Lupu, András Schiff en Martha Argerich.

Het orkest staat bekend om zijn innovatieve programma’s, verrassingsconcerten, muzikale marathons en projecten voor jong publiek, en met zijn thuiszaal Müpa werkt het samen voor opera-uitvoeringen en het door het orkest geïnitieerde Bridging Europe Festival. Het Budapest Festival Orchestra reist geregeld naar de belangrijkste concertzalen, waaronder Het Concertgebouw, Carnegie Hall en het Lincoln Center in New York, de Wiener Musikverein en de Royal Albert Hall in Londen, en was te gast op onder meer het Mostly Mo­zart Festival in New York, de Salzburger Festspiele en het Edinburgh International Festival.

De registratie van de Eerste symfonie van Mahler werd in 2013 genomineerd voor een Grammy Award, en de opname van de Vijfde symfonie won zowel een Diapason d’Or als de Italiaanse cd-prijs ­‘Toblacher ­Komponierhäuschen’. De vorige concerten van het Budapest Festival Orchestra met zijn chef-dirigent Iván Fischer in Het Concertgebouw waren uitvoeringen van Mahlers Tweede en Vijfde symfonie als onderdeel van het Mahler Festival 2025.

Iván Fischer studeerde piano, viool, cello en compositie in Boedapest, en vervolgde zijn opleiding in Wenen met lessen orkestdirectie van Hans Swarowsky. Daarop was hij twee seizoenen lang assistent van Nikolaus Harnoncourt. In 1983 richtte Iván Fischer het Budapest Festival Orchestra op.

Met dit gezelschap, waarvan hij nog steeds chef-dirigent is, voerde hij vele vernieuwingen door, zoals ‘chocomel­concerten’ voor kleine kinderen, ‘Midnight Music’-concerten voor een jong publiek, verrassingsconcerten en verschillende educatie- en ­outreachprojecten, zoals een tournee langs voormalige synagogen.

Hij is actief als componist en operaregisseur met zijn Iván Fischer Opera Company en richtte diverse festivals op, waaronder het Vicenza Opera Festival. In het verleden stond hij aan het roer van Kent Opera, de Opéra National de Lyon, het National Sym­phony Orchestra in Washington en het Konzerthausorchester in Berlijn, waar hij sindsdien eredirigent is.

Bij het Concertgebouworkest is Iván Fischer al sinds 1987 vrijwel jaarlijks te gast. Vanwege zijn belangrijke artistieke bijdragen benoemde het orkest hem tot honorair gastdirigent met ingang van het seizoen 2021/2022. In maart kreeg hij de vijftiende Concertgebouw Prijs. Eerder ontving Iván Fischer de Kossuth Prijs, de Ovatie Prijs en de Crystal Award van het World Economic Forum voor het steunen van internationale cultuuruitwisseling, en is Chevalier des Arts et des Lettres en erelid van de Royal Academy of Music in Londen.

Iván Fischer beperkt zijn gastdirigentschappen tot slechts enkele orkesten om voldoende tijd en aandacht te kunnen geven aan het componeren, aan zijn Budapest Festival Orchestra en zijn operagezelschap, en aan het voortdurend ontwikkelen van creatieve ideeën. Hij is een erkend voorvechter voor mensenrechten, democratie en tolerantie.

Anna-Lena Elbert voltooide haar master in Lied aan de Hochschule für Musik und Theater München, waar ze les had van Fritz Schwinghammer, Julian Prégardien en Tanja d’Althann. In 2019 was ze samen met pianist Kota ­Sakaguchi laureaat van zowel de Richard Strauss Wettbewerb in Garmisch-­Partenkirchen als de Helmut Deutsch Lied­wettbewerb in Wenen. Recitals gaf ze op de Schubertíada in Vilabertran, in het Beethovenhaus Bonn en in de Elbphilharmonie in Hamburg. 

De sopraan trad op met de Münchner Symphoniker, het Konzerthausorchester Berlin, de Hofkapelle Stuttgart, de Berliner Barock Solisten, het Symfonie­orkest van Porto en het Budapest Festival Orchestra en werd uitgenodigd door het Mo­zartfest Würzburg en het Schleswig-Holstein Musikfestival.

Op het operapodium vertolkte ze rollen als Adèle (Die Fledermaus van Johan Strauss), Adina (L’elisir d’amore van Donizetti), en Pamina en Koningin van de Nacht (Die Zauberflöte van Mozart); aan de Bayerische Staatsoper debuteerde ze in 2020, op de Salzburger Festspiele in 2022 en op de BBC Proms in 2023.

Anna-Lena Elbert maakt haar debuut in Het Concertgebouw.

Olivia Vermeulen studeerde in Detmold bij Mechtild Böhme en in Berlijn bij Julie Kaufmann, nam deel aan masterclasses van Dietrich Fischer-Dieskau, ­Andreas Scholl, Thomas Quasthoff en Irwin Gage en maakte deel uit van de operastudio van de Komische Oper in Berlijn.

Onder leiding van René Jacobs debuteerde de Nederlandse zangeres in 2016 in de Staatsoper Unter den Linden in Berlijn en tourde ze met het Freiburger Barockorchester.

Ze zong opera in de theaters van Dijon, Versailles, Parijs, Moskou en Amsterdam en op de festivals van Halle, Bregenz en Aix-en-Provence. Op de ­Kissinger Sommer bracht ze liederen van Wolfgang Rihm in première. Ook in de Kleine Zaal van Het Concertgebouw gaf de mezzosopraan recitals, voor het laatst In Heaven op 11 november 2025.

Olivia Vermeulen soleerde bij het London Symphony Orchestra, het Budapest Festival Orchestra, het Ensemble Modern, de Camerata Salzburg, de Berliner Philharmoniker en het Bach Collegium Japan. Bij het Concertgebouworkest debuteerde ze in december 2025 in delen uit Mendelssohns Ein Sommernachtstraum onder leiding van Iván Fischer.

Nicholas Mulroy was koorzanger in de kathedraal van zijn geboortestad Liverpool voordat hij moderne talen studeerde in Cambridge en zang aan de Royal Academy of Music in Londen. Als veelgevraagd Evangelist in Bachs Passionen vertolkte hij die rol op de BBC Proms, in het Sydney Opera House en in Bachs eigen Thomaskirche en Nikolaikirche in Leipzig.

De tenor werkte met vele oudemuziekensembles – Gabrieli Consort, Monteverdi Choir, Concerto Copenhagen, Le Concert d’Astrée, Academy of Ancient Music, het Orchestra of the Age of Enlightenment, Handel and Haydn Society Boston – maar ook met de Royal Liverpool Philharmonic, het Melbourne ­Symphony Orchestra, het Australian Chamber Orchestra en de orkesten van ­Antwerpen, Brussel en Kopenhagen. Liedrecitals gaf hij in Wigmore Hall in Londen, en hij brengt originele programma’s met gitarist/theorbist Toby Carr.

Zijn discografie omspant zeven eeuwen en bevat een prijswinnende Messiah van Händel met het Dunedin Consort waarvan hij sinds 2020 associate director is. Nicholas Mulroy is gastdocent aan de Royal Academy of Music en artist in residence aan Girton College in Cambridge. In de Grote Zaal maakte hij in 2023 zijn debuut in de Matthäus-uitvoering van het Concert­gebouworkest en keerde hij een jaar later terug als Evangelist bij het Budapest Festival Orchestra onder leiding van Iván Fischer.

Hanno Müller-Brachmann studeerde bij Ingeborg Most, Rudolf Piernay en Dietrich Fischer-Dieskau. Hij geeft liedrecitals op de bekende podia (in september 2008 stond hij in de Kleine Zaal), en een van zijn recentste cd’s is een Brahms­album met pianist Malcolm Martineau en alt Sarah Connolly.

De Duitse zanger soleerde bij de orkesten van Parijs, Londen, Rome, Milaan, Zürich, Wenen, München, Dresden en Berlijn, en het Concertgebouworkest en Iván Fischer nodigden hem uit voor Bachs solocantate Ich habe genug (2015).

In de Verenigde Staten musiceerde hij met de orkesten van New York, Boston, Los Angeles, Cleveland en Chicago. Van 1998 tot 2011 was Hanno Müller-Brachmann verbonden aan de Staatsoper Unter den Linden in Berlijn, en hij was te gast bij San Francisco Opera, de Wiener Staatsoper en La Scala in Milaan en op de festivals van Salzburg, Aix-en-Provence, Edinburgh en Peking.

Hij werkte met Kirill Petrenko, Simon Rattle, Franz Welser-Möst, Herbert Blomstedt en Andris Nelsons, en langer geleden ook met Mariss Jansons, Claudio Abbado, Nikolaus Harnoncourt, Pierre Boulez en Bernard Haitink. Hanno Müller-Brachmann geeft sinds 2011 les aan de Musikhochschule Karlsruhe, is een veelgevraagd jurylid op concoursen en zet zich in voor muziek­educatie.

Met het Budapest Festival Orchestra en Iván Fischer trad de bas-bariton al eerder op in de Grote Zaal: in mei 2016 op twee verschillende Mozart-avonden en in maart 2024 in het programma Compassion ron­dom Bachs Matthäus-Passion.

Het Nationaal Kinderkoor, ­het ­Nationaal Jongenskoor, het ­Nationaal Vrouwen Jeugdkoor en het Nationaal Gemengd Jeugdkoor worden georganiseerd door Vocaal Talent Nederland. In het Nationaal ­Kinderkoor zingen talentvolle kinderen van 10 tot en met 15 jaar uit heel Nederland.

Van 2001 tot 2023 was Wilma ten Wolde artistiek leider, sinds 2023 is de artistieke leiding van het Nationaal Kinder­koor en ­het Nationaal Jongenskoor in handen van Irene Verburg en László Norbert Nemes. Het Nationaal Kinderkoor wordt vaak uitgenodigd voor concerten met orkesten, in Nederland en daarbuiten.

Het zong onder leiding van onder anderen Bernard Haitink, Nikolaus Harnoncourt, Mariss Jansons, Simon Rattle, Jordi Savall, Markus Stenz en Jaap van Zweden. Bij het Concertgebouw­orkest zijn de koren van Vocaal Talent Nederland met grote regelmaat te gast; de laatste keer was in mei 2025, toen het ­Nationaal ­Kinderkoor en het Natio­naal Jongenskoor samenwerkten met het orkest in Mahlers ­Achtste symfonie, onder leiding van Klaus ­Mäkelä.

De meeste leden van het Hongaarse Cantemus Mixed Choir zaten in hun kinderjaren op de Zoltán Kodály School in Nyíregyháza en zijn nu studenten of werkende professionals met een grote gezamenlijke interesse: zingen. Aan de basis van de koorklank liggen Kodály’s opvattingen over muziek­onderwijs en een langdurige gezamenlijke training van techniek en intonatie. 

In aanvang kwam het koor alleen samen voor speciale gelegenheden, maar sinds 1998 kreeg het onder leiding van Soma Szabó steeds meer vaste vorm. Onder de grootste prestaties tot nog toe zijn de eerste prijzen van internationale koorconcoursen in onder meer Boedapest (2001), Gorizia (2006, Italië) en Tolosa (2008, ­Spanje).

Het Cantemus Mixed Choir voert ­a-cappella- en oratoriumrepertoire uit van de Renaissance tot en met de huidige tijd, maar ook popmuziek van bijvoorbeeld The Beatles en Abba. De zangers werkten al eerder samen met het Budapest Festival Orchestra, maar bijvoorbeeld ook met het Liszt Ferenc Kamerorkest en het Helsinki Baroque Orchestra, en ze stonden op het podium van het Théâtre des Champs-Élysées in ­Parijs, de Izumi Hall in ­Osaka en Musiikkitalo in Helsinki. De eerste cd verscheen in 2006 en bevatte de complete Vespers van Rachmaninoff.

Het Cantemus Mixed Choir treedt voor het eerst op in Het Concertgebouw.

In oktober 1999 stond Janine Jansen in de Kleine Zaal als Rising Star en in mei 2000 in de serie Jonge Nederlanders. In 2003 verscheen haar debuut-cd, richtte ze haar Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht op én won ze de Nederlandse Muziekprijs. Het jaar erop maakte ze een dubbel debuut bij het Concertgebouworkest, waar ze meermaals terugkeerde en in 2020/2021 artist in residence was.

Die positie heeft ze in het huidige seizoen bij de Berliner Philharmoniker. Het Swedish Radio Symphony Orchestra presenteert haar dit seizoen bovendien als ‘artist in focus’. Seizoen 2025/2026 behelst ook tournees met het Concertgebouworkest en Klaus Mäkelä, met het London Symphony Orchestra en Antonio Pappano en met het Tonhalle-­Orchester Zürich en Paavo Järvi, en met de Camerata Salzburg reisde Janine Jansen naar Azië.

Triorecitals met Martha Argerich en Mischa Maisky zijn er dit seizoen in Wenen, Luzern en Tokio, en duorecitals met Denis Kozhukhin of Sunwook Kim in Azië en Europa. Janine Jansen kreeg onder meer de Concertgebouw Prijs (2013) en de Johannes Vermeer Prijs (2018). Ze groeide op in een muzikaal gezin, studeerde bij Coosje Wijzenbeek, ­Philipp Hirshhorn en Boris Belkin en geeft sinds november 2023 les aan de Kronberg Academy.

De violiste bespeelt de ‘Shumsky-­Rode’-Stradivarius uit 1715. Haar vorige optreden in de Eigen Programmering was op 11 september 2024 De vier jaargetijden van Vivaldi met Amsterdam Sinfonietta, en op 14 augustus 2025 stond ze samen met het Concertgebouworkest en Klaus Mäkelä voor het laatst in de Grote Zaal.