Nog geen account of wachtwoord vergeten? Ga dan naar concertgebouw.nl

Wie is Claude Debussy?

Claude Debussy

componist

Claude Debussy was een Franse componist die rond 1900 actief was. Zijn radicaal on-Romantische muziek was van grote invloed op veel componisten na hem.

Geboorte en jeugd

Achille-Claude (‘Claude’ vanaf 1892) Debussy werd geboren op 22 augustus 1862 te Saint-Germain-en-Laye. Hij is de oudste van vijf kinderen van Victorine en Manuel Debussy, die samen een porselijnwinkel hebben. Helaas gaat de winkel failliet, waarop Manuel tijdelijk uit beeld raakt; in 1867 is het gezin echter alweer herenigd te Parijs.

Debussy krijgt voor het eerst pianoles te Cannes, waar de echtgenoot van zijn tante Clémentine een hotel uitbaat. Vader Manuel moet in 1871 door zijn betrokkenheid bij een coup, bekend als de Commune van Parijs, een jaar de gevangenis in.

Hier leert hij de barpianist Charles de Sivry kennen, die voor Claude gratis pianolessen regelt bij zijn moeder; naar eigen zeggen was zij een leerling van Frédéric Chopin.

Beginjaren als componist

In 1872, als tienjarige dus al, gaat Debussy naar het conservatorium van Parijs. In de zomers van 1880-82 was hij in dienst van Tsjaikovski’s weldoener, Nadezjda von Meck. Hier leerde hij de muziek van Rimsky-Korsakov kennen, wat van grote invloed zou zijn op zijn eigen (orkestrale) stijl.

In 1884 wint Debussy de felbegeerde Prix de Rome met de cantate L’enfant prodigue. Na twee jaar in Italië keert hij in 1887 terug naar Parijs, waar hij symbolistische dichters bevriend. Hij zou veel teksten van deze dichters op muziek zetten of gebruiken als inspiratie voor muziek, zoals met het orkestwerk Prélude à
l’après-midi d’un faune (1894).

Bohémien

In de jaren 1890 woont Debussy met zijn geliefde Gabrielle Dupont in Montmartre, een ‘bohémien’-wijk vol kunstenaars. Hij voorziet voornamelijk als muziekcriticus in zijn onderhoud. In 1902 breekt hij echt door met de première van de opera Pelléas et Mélisande.

Claude Debussy

Claude Debussy (aan de piano) in de salon van Ernest Chausson in Luzancy, 1893.

Claude Debussy

Claude Debussy (aan de piano) in de salon van Ernest Chausson in Luzancy, 1893.

Claude Debussy

Claude Debussy (aan de piano) in de salon van Ernest Chausson in Luzancy, 1893.

Claude Debussy

Claude Debussy (aan de piano) in de salon van Ernest Chausson in Luzancy, 1893.

De losse boheemse levensstijl is terug te vinden in Debussy’s liefdesperikelen. In 1899 trouwt hij met Lilly Texier, maar wordt in 1903 verliefd om Emma Bardac. In 1905 krijgen ze een dochter, en in 1908 trouwen ze.

Tegen deze tijd was Debussy de meest vooraanstaande (levende) Franse componist, de maker van orkestwerken als La mer en Images en verschillende pianostukken die weldra onmiddellijk tot het standaardrepertoire gingen behoren.

Dood

In 1909 kreeg Debussy de darmkanker. Hierna ging het steeds slechter met zijn gezondheid, tot hij uiteindelijk op 25 maart 1918 in bed overleed. Tussendoor componeerde hij nog wel werken als zijn Études en drie kamersonates.

Parijs werd op dat moment gebombardeerd door de Duitsers, waardoor zijn haastig op Père-Lachaise werd begraven. Een jaar later werd hij herbegraven op het kleine Cimetière de Passy.

Invloed

Debussy’s muziek wordt vaak impressionistisch genoemd, maar misschien is het beter te vergelijken met het symbolisme. Debussy probeert met zijn muziek veelal niet een direct verhaal of diepe emotie van de componist zelf over te brengen, maar eerder een bepaald gevoel of beeld bij de luisteraar op te roepen.

Deze wat afstandelijkere, observerende stijl bereikt Debussy door af te wijken van het idioom der late Romantiek. Hij maakt gebruik van exotische toonladders zoals octatonische, pentatonische en heletoonstoonladders.

De harmonieën bevatten dissonanten die niet per se hoeven op te lossen naar consonantere samenklanken. Een motief hoeft niet per se doorontwikkeld te worden en het timbre, simpelweg het geluid van de instrumenten is een intrinsiek onderdeel van het compositieproces.

Deze kijk op muziek beïnvloedde twintigste-eeuwse componisten van Maurice Ravel, Igor Stravinsky en Olivier Messiaen tot Edgard Varèse en John Cage.

Bijgewerkt op vrijdag 11 oktober 2019