Thea Derks

Calliope Tsoupaki, ­geboren in Griekenland, schopte het hier tot ­Componist des Vaderlands (2019-2021). Ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van Amsterdam componeerde ze voor het Concertgebouworkest Another Day. ‘In Griekenland had ik als componist geen toekomst. Amsterdam gaf mij de kans de componist te worden die ik wilde zijn.’ 

Componist, violist en zangeres Caroline Shaw beperkt zich niet tot de wereld van de klassieke muziek maar werkt net zo makkelijk samen met popmusici, filmmakers en dansers. Als huiscomponist van Het Concertgebouw strijkt ze komende maand neer in Amsterdam. ‘Ik zoek naar datgene waarbij mijn hart en hersenen een sprongetje maken.’

Deze maand klinkt de wereldpremière van het Pianoconcert, op. 175, Elena Firsova’s tweede opdrachtwerk voor het Concertgebouw­orkest. Ze liet zich inspireren door een citaat van Boris Pasternak, schrijver van Dokter Zjivago.

Beat Furrer componeerde in opdracht van het Concertgebouworkest Sechs Gesänge. Hij gebruikte teksten uit de roman Eisejuaz van Sara Gallardo over het lot van de inheemse bewoners van de Amazone: ‘Eisejuaz verzaagt noodgedwongen de bomen die zijn levensgrondslag vormen.’

Het eerste concert in de Made in America-maand van het Concertgebouworkest opent met de Nederlandse première van het energieke Fountain of Youth van Julia Wolfe. ‘Muziek heeft een soort magie die ons veerkrachtig houdt.’

Op verzoek van Jörgen van Rijen, solotrombonist van het Concertgebouworkest, componeerde Tan Dun een tromboneconcert, dat op 5 november 2021 zijn wereldpremière beleeft. De intrigerende titel luidt Three Muses in Video Game. Hoe kómt hij erop?

Onvermoeibaar zet Jörgen van Rijen zich in voor uitbreiding van het repertoire voor trombone. Dit keer vroeg hij de Chinees-Amerikaanse componist Tan Dun een concert voor hem en het Concert­gebouworkest te schrijven. Three Muses in Video Game beleeft deze maand zijn wereldpremière.

Deze maand klinkt de wereldpremière van Vertekende fantasie, een hommage van Joey Roukens aan Jan Pieterszoon Sweelinck ter ere van diens 400ste sterfdag op 16 oktober. Het is zijn vierde compositieopdracht voor het Koninklijk Concertgebouworkest.

Sally Beamish woonde dertig jaar in Schotland, heeft twee kinderen in Zweden en schrijft in opdracht van het Concertgebouworkest een dubbelconcert (Distans) voor de Nederlandse violiste Janine Jansen en de Zweedse klarinettist Martin Fröst. ‘Ik haak aan bij de volksmuziek van deze drie landen.’

Met het ingaan van de Brexit is het voor Britse musici bijna ondoenlijk geworden om over de grens muziek te maken. Pianist Joseph Middleton luidt de noodklok. ‘We zijn er allemaal kapot van dat de Brexit er toch is gekomen.’

Componiste Unsuk Chin werd in ons land bekend dankzij het Nieuw Ensemble en de NTR ­ZaterdagMatinee. Zij maakt nu haar debuut bij het Concertgebouworkest met een opdrachtcompositie.

Afgelopen najaar woonde Tansy Davies drie maanden in Amsterdam, als composer in residence van Het Concertgebouw. Zij snoof de sfeer op en zocht inspiratie voor een nieuwe compositie voor Asko|Schönberg. Een gesprek in december, vlak voor Davies terugkeerde naar Engeland.

Het Koninklijk Concertgebouworkest sloeg de handen ineen met Internationaal Theater Amsterdam (ITA) en regisseur Ivo van Hove voor de nieuwe muziek-theaterproductie Dood in Venetië, naar de novelle van Thomas Mann. David Robertson dirigeert, Nico Muhly componeerde nieuwe muziek.

De Finse Lotta Wennäkoski heeft beelden nodig om te componeren. Haar fluitconcert Soie is geïnspireerd op de tactiele eigenschappen van katoen, linnen en zijde. Het Koninklijk Concertgebouworkest en solofluitist Kersten McCall presenteren de Nederlandse première. Solist en componist in dialoog.

Reinild Mees is pianist en oprichter van het Alba Rosa Viva! Festival op 2 december. ‘Ik vind dat muziek van vrouwen nog altijd te weinig wordt uitgevoerd, maar ben er niet op uit mannen te beconcurreren.’

Hij wordt geroemd en verguisd vanwege zijn eigenzinnige aanpak van de klassieke meesterwerken. ‘Een fabeltje,’ vindt dirigent Teodor Currentzis, ‘ik doe enkel wat de componist wil.’

Ze zong dansend op spitzen de hoofdrol in Alban Bergs opera Lulu en manifesteert zich steeds vaker als zingende dirigent. De canadese sopraan Barbara Hannigan houdt wel van een uitdaging. Onlangs won ze met haar orkest LUWDIG een Grammy voor het album 'Crazy Girl Crazy'.

Sinds 2009 wisselt het Koninklijk Concertgebouworkest de Passionen van Bach om de paar jaar af met een alternatieve, hedendaagse passie. Een blik op twee van zulke nieuwe visies op het lijdensverhaal. 

Peter Dijkstra dirigeert het Nederlands Kamerkoor in een concert ter ere van de tachtigste verjaardag van Philip Glass. ‘De term koordirigent vind ik wat denigrerend.’