Elmer Schönberger

Zinderende strijkers, hemelshoge c’s en d’s – als je het hoort, weet je het: zó klinkt het paradijs. Iedereen heeft zo z’n eigen lijstje. Maar zijn er ook gemeenschappelijke kenmerken? Hoe klinkt dat felbegeerde eindstation?

Op 6 mei speelt het Concertgebouw­orkest Pas de deux van Otto Ketting. Elmer Schönberger, auteur van de recent verschenen biografie over deze Nederlandse componist, heeft goede herinneringen aan het werk. ‘Het stuk deed me stuiteren in mijn stoel.’

Uitgegumde noten, symfonieën die het papier niet hebben gehaald - aan het eind van een seizoen vol ­ongespeelde ­concerten en niet gehoorde noten verdiept Elmer ­Schönberger zich in het fenomeen denkbare muziek.

Een dans, een wringend interval of dalende glissando’s: de duivel kent vele muzikale verschijningsvormen. Wie is die figuur die violisten omkocht, en hoe klinkt zijn eeuwige verdoemenis?

Het hiernamaals spookt door de programmering van deze maand. Bachs Passionen, Der Tod in Venedig, Ravels Tombeau de Couperin en een muzikale visie op de bijna-dood-ervaring geven Elmer Schönberger aanleiding om zich eens in de overzij te verdiepen.

Stravinsky’s oeuvre wordt meestal ingedeeld in verschillende periodes – een Russische, een Franse en een Amerikaanse – met verschillende stijlen. Maar de verschillen zijn slechts oppervlakkig.

Het Koninklijk Concertgebouworkest verkent in de eerste Horizon-aflevering van dit seizoen de zeven hoofdzonden. Elmer Schönberger: ‘Dante zonder hel, je moet er niet aan denken.’

'Hij is pas vijftien. Alsjeblieft, doe het niet, zegt iedereen. Maar niets of niemand kan hem tegenhouden. Want ook Petja wil ze mores leren, die Fransen.'

Niets zo voorspelbaar en dus zo overbodig in muziek als het slotakkoord. Tot Brahms, Bruckner en Mahler kun je het rustig afknippen.

'Bestaande straten – en hetzelfde geldt voor al die namen en titels – hebben een eerder vervreemdend en desoriënterend dan realistisch effect.'

'Ben ik de enige die zich pas een beetje gewonnen geeft aan het wel erg blijmoedige C groot waarmee de luisteraar zo plompverloren uit het betoverende schimmenrijk van de inleiding wordt verjaagd?' 

Tijdens de aftiteling realiseer ik me dat Schönberg – een enkele laatromantische ­Verklärte Nacht niet te na gesproken – dertig jaar na de documentaire alweer bijna net zo afwezig is in het muziekleven als dertig jaar daarvoor.

O rijkdom van het onvoltooide:
De mogelijkheden der gedachte 
de strikte dwang der werkelijkheid.

Musea staan vol met de spullen van belangrijke figuren, en hun biografiën zijn doorspekt met bewaarde brieven. Hoe zal dit gaan met helden uit een digitale wereld?

Over muziek en tijdsbeleving aan de hand van Hercules Segers' schilderijen.

Elmer Schönberg over de esoterische aspecten van muziek.