Artikelen

Oorlog plaatst componisten voor een lastig dilemma: hoe zet je het gruwelijke om in muziek? Misschien leent muziek zich wel veel beter voor verzet, vrede en vrijheid, blijkt uit de Europese muziekgeschiedenis. Een essay.

Componist Karl Amadeus Hartmann (1905-1963) kon en wilde geen muziek componeren zonder zijn humanistische levensvisie uit te dragen. De prijs die hij ervoor betaalde: twaalf jaar lang geen uitvoeringen in eigen land.

Marius Flothuis, voormalig artistiek leider van het Concertgebouworkest, publiceerde in 1954 een vurig betoog voor het vieren van de vrede. 'Het lijkt wel alsof de Nederlander bevreesd is eens ronduit te juichen, vrolijk te zijn, te tonen dat hij zich gelukkig voelt.'

In de symfonieën van zijn tijdgenoten miste Robert Schumann de innerlijke spirituele band die Beethovens symfonieën kenmerken. Zelf was Schumann vooral geïnspireerd door Schubert – die wees hem de weg in zijn ‘Frühlingssinfonie’.

Terwijl in de Grote Zaal wordt gerepeteerd, worden in de foyers kopjes gestapeld, flesjes aangevuld, lampen vervangen en stoelen verplaatst. Een groep jubileum-aandeelhouders verzamelt zich  om op uitnodiging van Het Concertgebouw Fonds een kijkje achter de schermen te nemen.

De muziek van het Australische trio The Necks is niet onder één ­noemer te vangen. ‘De muziek wordt als een wezen dat in de ruimte hangt en dat we voeden, maar verder met rust laten.’ Even voorstellen.

De serie-B van het Koninklijk Concertgebouworkest heeft een lange geschiedenis. Maar hoe is de serie ooit begonnen? En waarin verschilde het abonnementsconcert in de begindagen van het orkest met dat van nu? Een terugblik op de origines van een grote traditie.

'Het scenario wilde dat Brahms en Clara een verhouding kregen en wat is dan handiger dan ze op hetzelfde adres te laten wonen? Kon Brahms ook nog op de kinderen passen.'

­

Franz Welser-Möst verheugt zich op het weerzien met het Koninklijk Concertgebouworkest. Na Mozart en Bruckner bij zijn debuut in 2016 duikt hij nu met het orkest in de muziek van Beethoven. ‘Ik vind het heerlijk om kennis te delen.'

Mark Padmore is deze maand zowel dirigent als evangelist in Bachs Matthäus-Passion. ‘Het is een werk dat je nooit helemaal kunt kennen, een eindeloze ontdekkingsreis.’

Lahav Shani maakte in 2016 een droomdebuut bij het Rotterdams Phiharmonisch Orkest, dat hem na één concert en een unaniem juichende enquête onder orkest-leden meteen vroeg Yannick Nézet-Séguin per seizoen 2018/19 op te volgen. Sindsdien dirigeerde hij ook het Concertgebouworkest. ‘Vriendschappelijke rivaliteit is gezond.’

Bij het Koninklijk Concertgebouworkest trekken komend seizoen vocale producties de aandacht. En in het najaar van 2018 zijn er volop mijlpalen: het orkest jubileert, verhuist, én voltooit zijn tournee naar alle 28 lidstaten van de Europese Unie.

Tjeerd Top, eerste violist en plaatsvervangend concertmeester in het Koninklijk Concertgebouworkest, liet zich als conservatoriumstudent niet zomaar wegsturen uit het Louvre. Die vastberadenheid typeert hem, en leverde hem onlangs de Prix de Salon op.

'Ik had mezelf in gedachten al ingedeeld voor dit programma.  De bekende balletmuziek van Stravinsky vind ik geweldig en de eerste hoornpartij is heel dankbaar en technisch uitdagend.'

Wat staat er in seizoen 18/19 op de agenda in Het Concertgebouw? Veel grote namen, en vooral véél vrouwen. We hebben de hoogtepunten op een rij gezet.

Terug bij het Koninklijk Concertgebouworkest: Riccardo Chailly. De Italiaanse dirigent gaat het orkest voor in Stravinsky en Sjostakovitsj. Voor veel Russische componisten heeft hij een voorliefde, vertelt de maestro met een sonore basstem vanuit Milaan.