Huiswerk

Het concert staat op het punt te beginnen, de zaal stroomt vol en op het podium is een ware kakofonie losgebarsten. Voor het concert warm­draaien is belangrijk. Instrumenten worden warm geblazen, lastige loopjes en hoge noten nog even aangestipt, onoverzichtelijke herhalingen in het geheugen geprent. Want als musicus weet je: een goede voorbereiding, zowel lichamelijk als mentaal, is het halve werk en een voorwaarde voor een geslaagd concert.

Het begint natuurlijk al bij het studeren thuis, nog voordat de repetities begonnen zijn. Er zijn stukken waarvan ik iedere keer weer denk dat ze onspeelbaar zijn. Bijvoorbeeld de Negende symfonie van Mahler. In het tweede deel spelen we een wilde wals met een heleboel harmonisch onvoorspelbare akkoorden en nauwelijks leesbare voorslagen. Dus iedere keer gaan er uren studie aan vooraf voordat ik mijn gezicht in het orkest durf te vertonen. En dan toch, als we met zijn allen gaan repeteren, valt alles op zijn plaats. Iedere keer weer. Dat is de kracht van het samenspel.

Ook als de noten redelijk te doen zijn, zoals bijvoorbeeld bij Beethoven en Mozart, valt er nog genoeg te studeren. Ik zou zeggen: juist dan. Omdat deze muziek zo transparant is moet alles perfect zijn en is ieder rafelrandje extra duidelijk te horen. Denk aan zuiverheid, vingervlugheid, articulatie en legatospel. Daar ben je eigenlijk nooit klaar mee en het zijn ook de eerste zaken die minder goed lukken als je onder spanning moet presteren. Dat betekent dat je, naast de orkestpartijen, niet vaak genoeg toonladders en drieklanken kunt studeren.

Wat door de collega’s geenszins op prijs wordt gesteld is als je tijdens een repetitie, bijvoorbeeld wanneer de dirigent met een andere instrumentengroep bezig is of iets over de muziek vertelt, zachtjes je partij studeert. Steevast krijgt de overtreder dan luid en duidelijk te horen: ‘Thuis studeren!’