De renovatie van de Kleine Zaal

‘Kijk’, zegt Evelyne Merkx terwijl ze naar het plafond reikt. ‘Het is hier maar 2,20 meter hoog. Dat was de grootste uitdaging: hoe creëer je een gevoel van ruimte onder zo’n laag plafond?’

Merkx is ruim dertig jaar huisarchitect van Het Concertgebouw: haar signatuur zit in alle hoeken en gaten van het monument. Alleen de garderobe van de Kleine Zaal, onderdeel van de glazen aanbouw die architect Pi de Bruijn in de jaren tachtig ontwierp, bleef tot nu toe onaangeroerd. Tien jaar geleden maakte Merkx met haar team al plannen om ook dit deel stilistisch bij de rest van het gebouw te trekken.

De oplossing voor het ruimteprobleem vond ze deels in het gebruik van platte lampschalen, hetzelfde type dat een verdieping hoger hangt in restaurant Lier en op de overloop.

Het kolossale beeld Strijkkwartet van Ubo ­Scheffer in de ronde nis aan de voorzijde is verdwenen. Op die plek komen straks drie bankjes in een lichte boogvorm. ‘Het is hetzelfde model als elders in de uitbouw: je kunt er doorheen kijken.’ Het versterkt het ruimtelijke effect, net als het nieuwe spiegelplafond erboven.

Als materiaal voor de balie en een deel van de wand koos Merkx voor mahoniehout. ‘Alle rotzooi die je nu nog ziet, zoals knoppen en ­elektrapunten, wordt daarachter weggewerkt.’

De oude garderoberekken worden vervangen door gietijzeren exemplaren, precies zoals die in de garderobe van de Grote Zaal. ‘Die rekken zijn opnieuw gegoten.’ Overigens bleken de oude mallen zoek. Drie van de vier kwamen weer boven water. Het probleem is uiteindelijk opgelost, zegt Merkx, ‘maar dit gedoe kostte wel onnodig veel tijd’.

‘Weet je wat het gekke is? Mensen weten zich na een verbouwing vaak niet eens te herinneren hoe een ruimte er daarvoor uitzag.’ Zo organisch voegen haar ontwerpen zich in het gebouw dat het lijkt alsof het nooit anders is geweest.

Foto's Archief Evelyne Merkx, Awesta Darwesh, Simon Reinink

Handwerk

Het ontwerp van de lampschalen is van Merkx zelf. De firma Bronnenberg in Heerlen voorzag het metaal handmatig van stukjes bladplatina.De schalen hebben een diameter van 1,10 meter en zijn 8 centimeter hoog.

Hoe het was…

De vierkante vakken in het plafond zijn bij de renovatie vakkundig weggewerkt.

Vijf gaten, vijf lampen

Merkx twijfelde lang hoeveel lampschalen ze wilde gebruiken: twee, vier, zes of toch acht? Het werden er vijf. ‘In zo’n lage ruimte wordt het al gauw te druk.’

1800 kilo aan de haak

Het wegtakelen van Scheffers Strijkkwartet was een klus van jewelste. Het kunstwerk staat nu veilig in de opslag, wachtend op zijn volgende bestemming.

Geen bouwvak

Sky Radio aan en handen uit de mouwen… Gedurende de zomermaanden werd met man en macht aan de nieuwe garderobe gewerkt.

Buren

De bakstenen muur achter de balie laat Merkx intact. ‘Ik vond het mooi om op die manier de connectie met het oorspronkelijke buurhuis te bewaren.’ De geblindeerde ramen gaan straks schuil achter een plaat van geperforeerd staal. ‘Dan lijken het net twee luiken.’

Parelsnoer

Eenheid creëert Merkx onder andere door het tapijt op de vloer en de trappen aan te laten sluiten bij het rouge-noir in de rest van het gebouw. Het patroon bedacht zij samen met industrieel ontwerper Edith van Berkel. ‘Het is een soort parelsnoer.’

Dank voor uw begrip!

Verbouwing of niet, de concerten in de Kleine Zaal gaan gewoon door. Tegen de tijd dat deze editie van Preludium uitkomt, is de renovatie van de garderobe naar verwachting klaar.