Hinderlijke gewoontes

In het Concertgebouworkest speelde een halve eeuw geleden een alt­violiste die wat eigenaardige trekjes had. Op een dag had ze een pollepel meegenomen en sloeg daarmee haar aanvoerder van achteren op zijn hoofd. Waarschijnlijk had hij de dag tevoren een opmerking over de matige uitvoering van een bepaalde passage gemaakt en was dat compleet verkeerd gevallen.

Toen ik begin jaren 1990 in het orkest kwam werd ook ik door mijn naaste collega’s onmiddellijk gewezen op mijn vele hinderlijke gewoontes. Of ik de maat niet wilde meetikken met mijn voet, de bladzijde moest echt eerder omgeslagen worden en heb je nu weer geen potlood bij je? Wil je niet op het laatste moment het podium opstormen, oh ja en niet al te sexy concertkleren graag en deze pianissimo passages moeten natuurlijk véél subtieler aangezet worden. En dat is nog maar een kleine greep uit alles wat ik te horen heb gekregen. Om heel eerlijk te zijn was ik er dankbaar voor, ik wist tenminste meteen waar ik aan toe was. En eenmaal door het proefjaar heen verstomde het commentaar. Blijkbaar had men geaccepteerd dat een verdergaande opvoeding er niet in zat en ik mocht – binnen bepaalde grenzen – de dorpsgek zijn die ik was.

Hoe het afliep met die pollepelmevrouw? Tegenwoordig zou er direct – en terecht – een klacht zijn ingediend bij de afdeling personeelszaken en een aantekening van grensoverschrijdend gedrag in de ­dossiers zijn gemaakt. Er zouden gesprekken zijn gevoerd met beide partijen en er zou aangestuurd worden op verzoening. In het uiterste geval zou er een zogenaamd verbetertraject zijn gestart, met coaches en cursussen. Zo ging het niet ten tijde van bovengenoemd voorval. De dag na het incident kwam de aanvoerder het podium op met een brommerhelm op zijn hoofd. Daar moest iedereen toen zo onbedaarlijk om lachen, inclusief de dader, dat de kou meteen uit de lucht was.