Wat is een fermate?

fermate

Een fermate (muzieknotatie) geeft aan dat een noot of rust iets langer moet worden aangehouden.

Wat is een fermate?

Een fermate is een speelvoorschrift uit de muzieknotatie, waarmee wordt aangegeven dat een noot wat langer moet worden aangehouden. Vanwege de gelijkenis met een oog (een stip met een wenkbrauw-achtig boogje erboven) wordt het symbool in het Engels ook wel 'birdseye' genoemd. Het is aan de uitvoerende of dirigent hoeveel langer de noot of rust in kwestie moet worden aangehouden. Soms voegt de componist de specificatie 'breve' (kort) of 'lunga' (lang) toe. Geplaatst boven een (dubbele) maatstreep duidt een fermate op de overgang naar een nieuw gedeelte van de compositie.

een fermate

Een fermate

Hoe wordt de fermate gebruikt?

Fermates werden al gebruikt in de vijftiende eeuw. In barokcantates duidt een fermate meestal op het eind van een muzikale frase: op dat punt kunnen zangers ademhalen zonder de continuïteit van de melodie te verstoren. Bij instrumentale composities uit de klassieke periode was een fermate ook een uitnodiging tot improvisatie, in de vorm van een cadens. Later, in de Romantiek, kregen fermates een meer expressieve functie: ze kunnen een rustpunt markeren of juist spanningsverhogend werken, bijvoorbeeld wanneer ze op het hoogtepunt van een muzikale zin worden voorgeschreven.

Sommige componisten zetten fermates in op een creatieve manier. Isaac Albéniz, bijvoorbeeld, imiteerde in zijn pianowerk Fête-Dieu à Seville een religieus gezang en noteerde daarin fermates met een komma in plaats van een punt: die moeten klinken ´alsof er werkelijk ingeademd wordt´, aldus de partituur.