Wat is ritme?

ritme

Ritme is de opeenvolging van tonen. Noten van verschillende lengtes vormen samen een ritme.

Wat is ritme?

Ritme is de opeenvolging van tonen. Noten van verschillende lengtes vormen samen een ritme. Het ritme van een muziekstuk hangt sterk samen met de maatsoort, zeker qua afwisseling van sterke en zwakke maatdelen. Denk bijvoorbeeld aan het ritme van je hart, of aan het ritme van een tikkende klok (tik tak tik tak). Het ritme kan per maat verschillen, maar de onderliggende puls, de maatsoort, blijft gelijk.

Hoe noteer je een ritme?

In muziek wordt ritme genoteerd door noten met een verschillende lengte er anders uit te laten zien. In een vierkwartsmaat duurt een open bolletje vier tellen ('hele noot'), een open bolletje met een stok twee tellen ('halve noot') en een gesloten bolletje met een stok één tel ('kwartnoot').

Om noten te noteren die korter duren dan een tel worden er vlaggetjes toegevoegd aan de stok. Met elk vlaggetje halveert de lengte van de noot ('achtste noot', 'zestiende noot', 'tweeëndertigste noot' etc.). Voor elke noot heb je ook weer een aparte rust; als er vier tellen stilte moeten zijn, schrijf je bijvoorbeeld een hele rust. Op deze manier kan je de afwisseling van lange en korte noten nauwkeurig weergeven in notenschrift.

Start / pauzeer slideshow

Kan je aan het ritme zien hoe oud een stuk is?

Tot op zekere hoogte wel. De muziek van bijvoorbeeld Mozart, Haydn en Beethoven is ritmisch gezien vaak niet heel ingewikkeld. Deze componisten gebruiken veel ritmes die makkelijk uit te tellen zijn. Bij muziek uit de twintigste eeuw is dat uittellen soms veel ingewikkelder, omdat sommige componisten gebruik maken van onregelmatige maatsoorten, of ritmes gebruiken die niet op de tel van de maat vallen.

Soms maken componisten ook gebruik van polyritmiek, waarbij het ene instrument bijvoorbeeld vijf noten van gelijke lengte per maat speelt, en het andere instrumenten tegelijkertijd zeven noten van gelijke lengte. Je kan je voorstellen dat het precies op het goede moment spelen van je noten dan een stuk lastiger is dan bij de regelmatigere ritmes van bijvoorbeeld Mozart.