Wat is staccato?

staccato

Staccato is een speelwijze waarbij opeenvolgende noten duidelijker van elkaar gescheiden worden, door de noten iets korter te maken. Het is het tegenovergestelde van legato.

Wat is staccato?

Staccato is een van oorsprong Italiaanse term, verwant aan het woord 'staccare', dat 'losmaken' betekent. Als een passage staccato gespeeld moet worden, is het de bedoeling dat tussen de opeenvolgende noten korte stiltes zitten. Dergelijke aanwijzingen worden in de muziek 'articulatie' genoemd.

De gebruikelijke notatie voor staccato-spel is een puntje boven of onder de noot (afhankelijk van de richting van de steel). Een extra 'puntig' staccato wordt 'staccatissimo' genoemd. Dat wordt veelal genoteerd als een horizontaal of verticaal wigje.

Waar komt het staccato vandaan?

Staccato wordt voorgeschreven sinds de late zeventiende eeuw. Vooral in klaviermuziek is het een gangbare manier van articuleren. Domenico Scarlatti, bijvoorbeeld, maakte in zijn Sonates effectief gebruik van het contrast tussen staccato en legato.

Scarlatti's Sonate in D groot, K 119, gespeeld door Ivo Pogorelic

Welke vormen van staccato bestaan er?

Een staccato bij strijkinstrumenten wordt normaliter met de strijkstok gerealiseerd, tenzij de partituur expliciet pizzicato (getokkeld) voorschrijft. Soms wordt ook het speelvoorschrift 'non legato' gebruikt: ook dan klinken de noten duidelijk los van elkaar, maar zonder de korte, puntige articulatie van staccato.