Wie is Johann Sebastian Bach?

Johann Sebastian Bach

componist

Johann Sebastian Bach was een Duitse componist uit de tijd van de Barok. Pas na zijn dood werd zijn muziek wereldberoemd om zijn finesse, complexiteit en religieuze kracht. Nog steeds luisteren veel mensen in Nederland rond Pasen naar zijn Matthäus-Passion.

Jonge jaren

Johann Sebastian Bach werd geboren op 21 maart 1685 in Eisenach. Uit zijn familie kwamen wel zes generaties muzikanten voort. Hij gaat vaak op bezoek bij zijn oom Johann Christoph Bach, die stadsorganist en hofklavecinist was in Eisenach. Hier maakt hij kennis met zijn lievelingsinstrument, het orgel.

Bouwen aan een carrière

Bach reist in zijn jeugd veel rond op zoek naar een baan, zoals gebruikelijk voor een musicus in die tijd. Hij betrekt verschillende posten als organist in Weimar, Arnstadt en Mühlhausen.

In 1708 keert hij terug naar Weimar waar hij organist en concertmeester wordt. Hier schrijft hij het grootste deel van zijn werk voor orgel, waaronder het Orgelbüchlein, en componeert hij ook geestelijke cantates. Hij maakt hier ook naam als klaviervirtuoos.

In 1717 wordt Bach kapelmeester aan het hof van Leopold van Anhalt-Köthen, die streng calvinistisch is en dus niets van kerkmuziek moet hebben. Hier componeert Bach dan ook vooral instrumentale muziek, waaronder zijn Brandenburgse concerten.

Leipzig

In 1723 wordt Bach Thomascantor in Leipzig. Hij geeft leiding aan de muziek in de grote kerken van de stad, en geeft les aan de Thomasschule. We hebben uit deze periode meer dan tweehonderd cantates over. Ook componeerde Bach hier zijn beroemdste werk, de Matthäus-Passion, die hij voor het eerst uitvoerde in 1727.

Bachs stijl uit deze periode is definitief volwassen te noemen. Bach schrijft met gevoel voor contrapunt en in zijn vocale werken heeft hij veel aandacht voor de religieuze tekstuitdrukking en klankkleur. Zijn cantates weten in korte tijd efficiënt een boodschap over te brengen, die ook in onze tijd aantrekkelijk is gebleken.

Start / pauzeer slideshow

In de jaren 1730 wordt Bach ook leider van het collegium musicum, een stadsorkest bestaande uit studenten. Hiervoor schrijft Bach veel werken, zoals zijn beroemde Klavierconcert in d klein.

In Bachs laatste jaren gaat zijn gezondheid snel achteruit. Hij wordt bijna blind aan de gevolgen van diabetes. Zijn Mis in b klein, beter bekend als de 'Hohe Messe', is het laatste geestelijke werk van zijn hand. In deze plechtige katholieke mis verwerkt hij de muziek van een mis en verschillende cantates die hij al eerder schreef.

Voor Frederik de Grote schrijft hij zijn Musikalisches Opfer. Ook werkt hij verder aan Die Kunst der Fuge, een geleerde verzameling fuga’s voor vier stemmen.

Laatste jaren en erfenis

In maart en april 1750 wordt Bach geopereerd aan zijn ogen om zijn blindheid te genezen. Zijn dokter John Taylor staat tegenwoordig bekend als kwakzalver. Bach overlijdt in oktober aan complicaties van de oogoperaties. Na zijn dood zorgt zijn zoon Carl Philipp Emanuel ervoor dat de onvoltooide Kunst der Fuge toch gepubliceerd wordt.

Bachs muziek heeft een bijna goddelijke status gekregen, hoewel hij dat zelf waarschijnlijk niet gewild had. Onder veel cantates die hij componeerde schreef hij Soli Deo gloria, alleen aan God de eer.

In zijn eigen tijd was hij vooral bekend om zijn vaardigheden op het orgel. Niettemin heeft zijn muziek invloed uitgeoefend op vrijwel alle grote componisten in Europa en Amerika en is hij onherroepelijk onderdeel geworden van de canon van de westerse klassieke muziek.

Bijgewerkt op vrijdag 23 augustus 2019